12. Yargı Paketi ile birlikte nafaka düzenlemesi IBAN kiralama, banka hesabı kullandırma, sosyal medya suçları, siber dolandırıcılık, çocuk suçları, tebligat sistemi, kira davaları, boşanma davaları ve dijital güvenlik alanlarında önemli değişiklikler gündeme gelirken; özellikle nitelikli dolandırıcılık, infaz düzenlemesi, kimlik doğrulama sistemi ve hukuk yargılamalarının hızlandırılması kamuoyunda en çok araştırılan konular arasında yer almaktadır. Hazırlıkları süren yeni yargı reformu kapsamında hem ceza hukuku hem aile hukuku hem de sosyal medya düzenlemeleri bakımından daha sert yaptırımlar, daha hızlı dava süreçleri ve vatandaşın adalete erişimini güçlendirecek yeni uygulamaların hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
12. Yargı Paketi, son dönemde hem hukukçuların hem vatandaşların hem de dava süreci devam eden kişilerin en çok merak ettiği yasal düzenlemelerden biridir. Özellikle “12. Yargı Paketi ne zaman çıkacak?”, “12. Yargı Paketi Meclis’e geldi mi?”, “12. Yargı Paketi içeriğinde af var mı?” ve “infaz düzenlemesi yapılacak mı?” soruları arama motorlarında sıkça araştırılmaktadır.
Adalet Bakanlığı tarafından hazırlıkları yürütülen 12. Yargı Paketi ile yargı sisteminde daha hızlı, daha öngörülebilir ve daha güven veren bir yapının oluşturulması hedeflenmektedir. Paket henüz kesinleşmiş bir kanun metni haline gelmeden önce, resmi açıklamalar ve Meclis süreci dikkatle takip edilmelidir.
Son dönemde internet dolandırıcılığı, IBAN kiralama, sosyal medya üzerinden işlenen suçlar, sahte hesaplar ve aile hukukuna ilişkin tartışmaların artmasıyla birlikte yeni yargı paketinde dikkat çeken çok sayıda düzenleme gündeme geldi. Özellikle nitelikli dolandırıcılık suçları, süresiz nafaka uygulaması, sosyal medya platformlarına getirilecek kimlik doğrulama sistemi ve çocuk suçlarına ilişkin cezalar kamuoyunda en fazla tartışılan başlıklar arasında yer alıyor.
Hazırlanan düzenlemelerle birlikte hem dijital suçlarla mücadelede daha sert yaptırımlar uygulanması hem de aile hukuku ve ceza hukuku alanında yeni bir döneme geçilmesi hedefleniyor. Özellikle banka hesabı kullandırma, kripto para hesabı kiralama, sosyal medya üzerinden anonim suç işleme ve çocukların karıştığı şiddet olaylarına ilişkin cezaların ağırlaştırılması planlanıyor.
Kamuoyunda en çok merak edilen konuların başında 12. Yargı Paketi’nde genel af, özel af, infaz indirimi, denetimli serbestlik veya şartlı tahliye düzenlemesi olup olmadığı gelmektedir. Ancak mevcut açıklamalara göre paketin ana ekseni, doğrudan bir af düzenlemesinden ziyade yargılamaların hızlandırılması ve hukuk sistemindeki yapısal sorunların giderilmesidir.
Bu nedenle sosyal medyada yayılan “kesin af geliyor”, “infaz süreleri değişiyor” veya “cezaevinden tahliyeler olacak” şeklindeki kesin ifadeler dikkatle değerlendirilmelidir. Af ve infaz düzenlemeleri ancak açık kanun metniyle anlaşılabilir; teklif TBMM’de kabul edilmeden ve Resmî Gazete’de yayımlanmadan kesin yorum yapılması doğru değildir.
Aile hukukunda uzun süredir tartışılan yoksulluk nafakası sistemi de yeni yargı paketinin en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Kamuoyunda “süresiz nafaka” olarak bilinen uygulamanın yeniden düzenlenmesi ve belirli kriterlere bağlanması planlanıyor.
Hazırlanan taslağa göre nafaka süresi, evlilik süresi dikkate alınarak belirlenecek. Yeni sisteme göre nafaka süresi, 5 yıldan az olmamak şartıyla, evliliğin başlangıcından boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen toplam sürenin yarısı kadar uygulanabilecek.
Ancak düzenleme içerisinde bazı istisnai durumlara da yer verilmesi bekleniyor. Özellikle eşlerden birinin sağlık sorunu nedeniyle çalışamayacak hale gelmesi, yaşının ilerlemiş olması, ekonomik gücünün bulunmaması veya kusurlu davranış nedeniyle mağduriyet yaşaması halinde hakim, daha uzun süreli hatta süresiz nafakaya hükmedebilecek.
Bu nedenle yeni sistemin tamamen “nafaka kaldırılıyor” şeklinde yorumlanması doğru olmayacaktır. Amaç, her dosyanın kendi şartlarına göre değerlendirilmesi ve nafaka sisteminin daha dengeli hale getirilmesi olarak ifade ediliyor.
Yeni yargı paketinde dikkat çeken bir diğer düzenleme ise ateşli silahlarla ilgili sorumluluklar oldu. Ruhsatlı veya ruhsatsız silahını gerekli güvenlik önlemlerini almadan başkasının erişimine açık bırakan kişiler için yeni cezai yaptırımlar öngörülüyor.
Hazırlanan taslağa göre; dikkatsizlik veya ihmal nedeniyle silahını başka bir kişinin kullanımına bırakanlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Eğer silahı ele geçiren kişi çocuksa ve bu silahla bir suç işlenirse, silah sahibine uygulanacak cezanın ayrıca artırılması gündemde bulunuyor.
Bu düzenlemeyle birlikte özellikle evde silah bulundurma, çocuk güvenliği, ruhsatlı silah sorumluluğu ve bireysel silahlanma konusunda daha sıkı bir denetim mekanizması kurulması hedefleniyor.
Yeni yargı paketinin en dikkat çeken başlıklarından biri, son yıllarda büyük artış gösteren “IBAN kiralama” ve “hesap kullandırma” yöntemlerine yönelik düzenleme oldu. Özellikle sosyal medya, burs vaadi, evde iş fırsatı, yatırım danışmanlığı veya kolay para kazanma ilanları üzerinden yürütülen dolandırıcılık faaliyetlerinde üçüncü kişilere ait banka hesaplarının kullanılması ciddi bir sorun haline geldi.
Hazırlanan düzenlemeye göre; banka hesabını, kredi kartını, elektronik ödeme aracını, kripto para cüzdanını veya finansal bilgilerini komisyon karşılığında başka kişilere kullandıranlar artık doğrudan cezai sorumluluk altında olacak. Kişi dolandırıcılık şebekesini tanımadığını veya suça ortak olmadığını iddia etse bile, hesabını kullandırdığı tespit edilirse hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Ayrıca yapılan soruşturmalarda söz konusu hesabın dolandırıcılık suçunda kullanıldığı belirlenirse, hesap sahibi yalnızca yardımcı kişi değil; doğrudan dolandırıcılık suçunun faili olarak yargılanabilecek. Böylece özellikle “hesabımı kiraya verdim ama dolandırıcılık yapıldığını bilmiyordum” savunmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yeni düzenlemeler kapsamında sosyal medya platformlarına yönelik denetimlerin de artırılması planlanıyor. Özellikle sahte hesaplar, anonim hakaretler, dijital dolandırıcılık, siber zorbalık ve sosyal medya üzerinden işlenen suçlarla mücadele amacıyla kimlik doğrulama sistemi gündeme geliyor.
Türkiye’den günlük erişimi 1 milyonun üzerinde olan sosyal medya platformlarının, kullanıcı doğrulama süreçlerini güçlendirmesi bekleniyor. X, Instagram, YouTube, TikTok ve benzeri platformların, kullanıcı güvenliğini artırmak amacıyla belirli üyelik bilgilerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile paylaşmasına yönelik çalışmalar yapıldığı belirtiliyor.
Bu düzenleme ile özellikle sahte hesapların arkasındaki gerçek kişilerin daha hızlı tespit edilmesi, sosyal medya suçlarının önlenmesi ve dijital ortamda işlenen hakaret, tehdit, dolandırıcılık ve kişisel veri ihlali suçlarının daha etkin soruşturulması amaçlanıyor.
Okullarda yaşanan şiddet olayları ve çocukların ağır suçlara karışma oranındaki artış nedeniyle ceza sisteminde yeni değişiklikler gündeme geliyor. Hazırlanan düzenlemeye göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda çocuklara uygulanabilecek üst sınırların artırılması planlanıyor.
Buna göre mevcut sistemde 15 yıl olan ceza üst sınırının 18 yıla çıkarılması, 15-18 yaş grubunda ise 24 yıl olan sınırın 27 yıla yükseltilmesi öngörülüyor. Özellikle öldürme, ağır yaralama ve organize suçlar bakımından daha sert yaptırımlar uygulanması hedefleniyor.
Hazırlıkları süren yeni yargı paketi yalnızca ceza hukuku alanında değil; aile hukuku, sosyal medya düzenlemeleri, dijital suçlar, nafaka sistemi, çocuk suçları ve toplumsal güvenlik bakımından da önemli değişiklikler içeriyor. Özellikle süresiz nafaka düzenlemesi, IBAN kiralama, banka hesabı kullandırma, sosyal medya suçları ve siber dolandırıcılık gibi son yıllarda hızla artan suç tiplerine karşı daha sert yaptırımlar getirilmesi dikkat çekiyor.
Ancak tüm bu düzenlemelerin kesinleşebilmesi için teklif metninin TBMM’de kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan kesin ifadeler yerine resmi açıklamalar ve yasalaşacak metinler esas alınmalıdır.
12. Yargı Paketi’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması, yasal sürecin en önemli aşamalarından biridir. Bir düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için önce teklif metninin Meclis’e sunulması, ardından ilgili komisyonda görüşülmesi, Genel Kurul’da kabul edilmesi ve son olarak Resmî Gazete’de yayımlanması gerekir.
Bu nedenle “12. Yargı Paketi çıktı mı?” sorusu ile “12. Yargı Paketi hazırlanıyor mu?” sorusu birbirinden farklıdır. Hazırlık çalışmaları devam eden bir paket, henüz yürürlüğe girmiş sayılmaz. Kesin sonuç ancak kanun metni Resmî Gazete’de yayımlandığında ortaya çıkar.
12. Yargı Paketi hakkında yapılan açıklamalarda özellikle yargılamaların uzun sürmesi, mahkemelerin iş yükü, ticari davalar, iş davaları, kira tahliye davaları ve boşanma davalarının yıllarca devam etmesi gibi sorunlar öne çıkmaktadır. Adalet Bakanlığı’nın bu paketle, dava sürelerini kısaltmaya ve yargılamayı daha etkili hale getirmeye yönelik adımlar atmayı hedeflediği belirtilmektedir.
Özellikle tebligat işlemleri, arabuluculuk, uzlaştırma, ticaret mahkemelerinin iş yükü, dijitalleşme, avukatların bilgi ve belgeye erişimi, mülkiyet hakkının korunması ve çocukların suça sürüklenmesine ilişkin düzenlemeler paketin dikkat çeken başlıkları arasında yer almaktadır.
12. Yargı Paketi içeriğinde özellikle hukuk yargılamalarının hızlandırılması, dava süreçlerinin sadeleştirilmesi, tebligat sisteminin güçlendirilmesi, ticari davalarda sürecin daha öngörülebilir hale getirilmesi ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması hedeflenmektedir.
Bunun yanında arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarının kapsamının genişletilmesi, bazı dosyaların mahkemeye gelmeden çözümlenmesi, avukatların bilgi ve belgeye daha kolay erişmesi, noterlik hizmetlerinde yeni düzenlemeler yapılması ve dijitalleşmeyle adalet hizmetlerinin hızlandırılması da gündeme gelen başlıklar arasındadır.
12. Yargı Paketi’nin en önemli hedeflerinden biri, uzun süren davaların makul sürede sonuçlandırılmasıdır. Özellikle çekişmeli boşanma davaları, kira tahliye davaları, ticari davalar, iş davaları, alacak davaları ve mülkiyet uyuşmazlıkları yıllarca sürebildiği için vatandaşlar ciddi mağduriyet yaşayabilmektedir.
Bu kapsamda boşanma davalarında arabuluculuk, kira ve tahliye davalarında daha etkin usul mekanizmaları, ticari davalarda süreçlerin sadeleştirilmesi ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması gibi düzenlemeler gündeme gelebilir. Ancak hangi davaların nasıl etkileneceği, ancak kanun metni kesinleştiğinde netleşecektir.
Yargılamaların uzamasının en önemli sebeplerinden biri tebligat sorunlarıdır. Yanlış adrese yapılan tebligatlar, usulsüz tebliğ iddiaları, eksik bildirimler ve adres sorunları davaların aylarca hatta yıllarca uzamasına neden olabilmektedir.
Bu nedenle 12. Yargı Paketi’nde elektronik tebligatın yaygınlaştırılması, usul işlemlerinin hızlandırılması ve dijital adalet uygulamalarının güçlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu düzenlemeler yalnızca teknik değişiklikler değil; vatandaşın adalete erişimini doğrudan etkileyen önemli adımlardır.
Mülkiyet hakkının korunması, hem bireysel haklar hem de ekonomik güvenlik açısından büyük önem taşır. Tapu iptali ve tescil davaları, ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma bedeli, ecrimisil, kira uyuşmazlıkları ve icra takipleri uzun sürdüğünde ciddi hak kayıpları doğabilir.
12. Yargı Paketi ile bu alanlarda daha hızlı ve etkili bir yargılama sistemi kurulması amaçlanmaktadır. Özellikle icra dosyalarında tebligat kaynaklı gecikmelerin azaltılması, mülkiyet uyuşmazlıklarında belirsizliğin giderilmesi ve hak sahiplerinin daha kısa sürede sonuca ulaşması beklenen önemli gelişmeler arasındadır.
12. Yargı Paketi kapsamında çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve suça sürüklenen çocuklara ilişkin yaptırımların yeniden değerlendirilmesi de gündeme gelmektedir. Özellikle suç örgütlerinin çocukları kullanması halinde cezaların artırılması ve çocukların korunmasına yönelik tedbirlerin güçlendirilmesi üzerinde durulmaktadır.
Uyuşturucu suçları nedeniyle cezaevine giren çocuklar bakımından ise tahliyeden önce tedavi ve rehabilitasyon sürecinin başlatılması gibi düzenlemeler tartışılmaktadır. Bu yaklaşım, yalnızca cezalandırmayı değil, çocuğun topluma yeniden kazandırılmasını da hedeflemektedir.
12. Yargı Paketi’nin yürürlüğe girmesi için öncelikle teklif metninin TBMM’ye sunulması, komisyonda görüşülmesi, Genel Kurul’da kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekir. Bu aşamalar tamamlanmadan düzenleme yürürlüğe girmiş sayılmaz.
Bu nedenle kesin tarih vermek şu aşamada doğru değildir. En sağlıklı değerlendirme, resmi açıklamalar, TBMM gündemi, komisyon süreci ve Resmî Gazete yayımı takip edilerek yapılmalıdır.
12. Yargı Paketi hakkında sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bilgilere göre hareket edilmemelidir. Devam eden davası, icra takibi, boşanma süreci, kira tahliye davası, ceza dosyası veya mülkiyet uyuşmazlığı bulunan kişilerin, yalnızca resmi metinler ve uzman hukuki değerlendirmeler üzerinden işlem yapması gerekir.
Ayrıca her düzenleme geçmiş dosyalara otomatik olarak uygulanmayabilir. Bazı hükümler yürürlüğe girdiği anda devam eden dosyalara uygulanabilirken, bazıları yalnızca yeni açılacak davalar bakımından sonuç doğurabilir. Bu nedenle geçiş hükümleri dikkatle incelenmelidir.
1. 12. Yargı Paketi çıktı mı?
12. Yargı Paketi hakkında çalışmalar devam etmektedir. Ancak bir düzenlemenin yürürlüğe girmesi için TBMM’de kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekir. Bu nedenle yalnızca taslak veya açıklama aşamasındaki düzenlemeler kesinleşmiş sayılmaz.
2. 12. Yargı Paketi’nde af var mı?
Kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri genel af ve infaz indirimi olsa da mevcut resmi açıklamalara göre 12. Yargı Paketi’nin ana odağı hukuk yargılamalarının hızlandırılması ve dijital suçlarla mücadeledir. Şu an için kesinleşmiş bir genel af düzenlemesi bulunmamaktadır.
3. IBAN kiralama suç olacak mı?
Yeni düzenlemeyle birlikte banka hesabını, IBAN bilgisini, kredi kartını veya kripto para hesabını komisyon karşılığı kullandıran kişiler hakkında doğrudan ceza soruşturması açılabilecek. Özellikle nitelikli dolandırıcılık suçlarında kullanılan hesap sahipleri ciddi yaptırımlarla karşılaşabilecek.
4. Hesabını kullandıran kişi dolandırıcılıktan ceza alır mı?
Eğer banka hesabının dolandırıcılık suçunda kullanıldığı tespit edilirse, hesap sahibi yalnızca yardımcı kişi değil, doğrudan suçun faili olarak da yargılanabilir. “Ben bilmiyordum” savunması her olayda cezai sorumluluğu ortadan kaldırmayabilir.
5. Süresiz nafaka tamamen kaldırılıyor mu?
Hazırlanan taslakta süresiz nafaka sisteminin sınırlandırılması gündemdedir. Ancak sağlık sorunu, ileri yaş, ekonomik yetersizlik veya mağduriyet gibi özel durumlarda hakim yine süresiz nafakaya karar verebilecektir.
6. Nafaka süresi nasıl hesaplanacak?
Taslak düzenlemeye göre nafaka süresi, en az 5 yıl olmak şartıyla, evlilik süresinin yarısı kadar belirlenebilecek. Ancak her dava kendi şartlarına göre değerlendirileceği için hakim takdir yetkisini kullanabilecektir.
7. Sosyal medya platformlarına kimlik doğrulama gelecek mi?
Yeni düzenlemeler kapsamında X, Instagram, TikTok ve YouTube gibi yüksek kullanıcı sayısına sahip platformlara kimlik doğrulama zorunluluğu getirilmesi planlanmaktadır. Amaç sahte hesaplar ve dijital suçlarla mücadeleyi güçlendirmektir.
8. Sahte sosyal medya hesabı açmak suç mu?
Sahte hesap kullanılarak hakaret, tehdit, dolandırıcılık, kişisel veri paylaşımı veya itibar saldırısı yapılması halinde Türk Ceza Kanunu kapsamında soruşturma açılabilir. Özellikle sosyal medya suçları son yıllarda ciddi şekilde artış göstermiştir.
9. Çocuk suçlarında cezalar artıyor mu?
Yeni yargı paketi kapsamında çocukların karıştığı ağır suçlarda uygulanabilecek ceza üst sınırlarının artırılması gündemdedir. Özellikle öldürme ve organize suçlar bakımından daha ağır yaptırımlar planlanmaktadır.
10. Ruhsatlı silahı başkasına kaptırmanın cezası olacak mı?
Hazırlanan düzenlemeye göre silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden başkasının erişimine bırakan kişiler hakkında hapis cezası uygulanabilecek. Eğer silahı kullanan kişi çocuksa cezanın artırılması da gündemdedir.
11. 12. Yargı Paketi boşanma davalarını etkiler mi?
Paketin hedeflerinden biri hukuk davalarının hızlandırılması olduğu için boşanma davaları da dolaylı olarak etkilenebilir. Özellikle çekişmeli boşanma süreçlerinin daha kısa sürede sonuçlanması amaçlanmaktadır.
12. Kira ve tahliye davaları hızlanacak mı?
Uzun süren kira uyuşmazlıkları ve tahliye davaları nedeniyle yeni düzenlemelerde usul işlemlerinin sadeleştirilmesi ve yargılamanın hızlandırılması hedeflenmektedir. Bu durum hem kiracılar hem de ev sahipleri açısından önem taşımaktadır.
13. Tebligat sistemi değişecek mi?
Elektronik tebligat sisteminin yaygınlaştırılması ve usulsüz tebligatların azaltılması planlanmaktadır. Böylece dava süreçlerinde yaşanan gecikmelerin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.
14. Avukatların belgeye erişimi kolaylaşacak mı?
Yeni düzenlemelerde savunma hakkının güçlendirilmesi amacıyla avukatların bilgi ve belgeye erişimini kolaylaştıracak bazı değişikliklerin yapılması beklenmektedir. Özellikle dava hazırlığı bakımından bu düzenlemeler önem taşımaktadır.
15. Kripto para hesabını kullandırmak suç sayılır mı?
Taslak düzenlemelerde yalnızca banka hesabı değil, kripto para cüzdanlarının kullandırılması da suç kapsamına alınmaktadır. Özellikle dolandırıcılık ve kara para soruşturmalarında bu hesaplar dikkatle incelenmektedir.
16. Sosyal medya üzerinden dolandırıcılık yapanlar nasıl tespit edilecek?
Kimlik doğrulama sistemi, IP kayıtları, banka hareketleri ve dijital veri incelemeleri sayesinde sosyal medya dolandırıcılığı yapan kişilerin tespiti kolaylaştırılmaya çalışılmaktadır. BTK ve adli bilişim incelemeleri bu süreçte önemli rol oynayacaktır.
17. Yeni düzenlemeler geçmiş davalara uygulanır mı?
Her yasa değişikliği otomatik olarak eski dosyalara uygulanmaz. Bazı düzenlemeler derhal uygulanabilirken bazıları yalnızca yeni açılan davalar bakımından geçerli olabilir. Bu nedenle geçiş hükümleri dikkatle incelenmelidir.
18. 12. Yargı Paketi cezaevlerini etkiler mi?
Paketin ana ekseni doğrudan infaz sistemi olmasa da bazı ceza hukuku düzenlemeleri cezaevi uygulamalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak kesin sonuç için yasalaşan metnin incelenmesi gerekir.
19. Dijital suçlarla mücadelede hangi değişiklikler yapılacak?
Sosyal medya suçları, siber zorbalık, internet dolandırıcılığı, sahte hesap kullanımı ve banka hesabı kiralama gibi suçlara yönelik daha ağır yaptırımlar ve daha hızlı soruşturma süreçleri gündemdedir.
20. 12. Yargı Paketi neden bu kadar önemli görülüyor?
Yargı Paketi; nafaka sistemi, dolandırıcılık suçları, sosyal medya düzenlemeleri, çocuk suçları, kira davaları, icra süreçleri ve hukuk yargılamalarının hızlandırılması gibi toplumun çok geniş kesimini ilgilendiren konuları kapsadığı için yakından takip edilmektedir. Özellikle dijital suçlar ve uzun süren dava süreçleri bakımından önemli değişiklikler beklenmektedir.
12. Yargı Paketi, yalnızca yeni bir kanun değişikliği değil; yargı sisteminin daha hızlı, etkin, erişilebilir ve güvenilir hale getirilmesi bakımından önemli bir reform başlığıdır. Özellikle dava sürelerinin kısaltılması, hukuk yargılamalarının hızlandırılması, tebligat sisteminin iyileştirilmesi, ticari davalar, iş davaları, boşanma davaları, kira tahliye süreçleri, icra dosyaları ve mülkiyet uyuşmazlıkları açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Ancak paketin kesin içeriği, TBMM’ye sunulacak teklif metni ve Resmî Gazete’de yayımlanacak kanun üzerinden değerlendirilmelidir. Bu nedenle 12. Yargı Paketi hakkında kesinleşmemiş iddialara değil, resmi açıklamalara ve güncel mevzuat metinlerine göre hareket edilmelidir.