ADLİ SİCİL KAYDI (SABIKA KAYDI) VE ARŞİV KAYDI NASIL SİLİNİR?
Adli sicil kaydı (sabıkа kaydı), kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanan hapis cezası, adli para cezası ve güvenlik tedbirlerinin resmi olarak kaydedildiği sistemdir. Cezanın infazının tamamlanmasıyla birlikte adli sicil kaydının silinmesi gündeme gelir ve kayıt arşiv kaydına aktarılır; ancak arşiv kaydının silinmesi farklı süre ve şartlara tabidir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, sabıka kaydı silme, arşiv kaydı silme, memnu hakların iadesi ve ceza zamanaşımı gibi konuları ayrıntılı şekilde düzenlerken, Yargıtay kararları uygulamadaki tereddütleri gidermektedir. e-Devlet üzerinden adli sicil kaydı sorgulama işlemi yapılabilse de, özellikle hak yoksunluğu doğuran suçlarda kayıtların ne zaman ve nasıl silineceği teknik ve hukuki değerlendirme gerektirir. Bu nedenle adli sicil kaydı silme dilekçesi, arşiv kaydı süresi ve memnu hakların iadesi gibi süreçlerin doğru yönetilmesi, hem kamu hakları hem de özel sektör iş başvuruları açısından büyük önem taşır.
- ➔ Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının resmi suç kaydıdır.
- ➔ Cezanın infazı tamamlanınca sabıka kaydı silinerek arşive alınır.
- ➔ Arşiv kaydının silinmesi 5, 15 veya 30 yıllık süreye bağlı olabilir.
- ➔ Memnu hakların iadesi kararı süreyi kısaltabilir.
- ➔ Süreç 5352 sayılı Kanun ve Yargıtay içtihatlarına göre yürütülür.
ADLİ SİCİL KAYDI (SABIKA KAYDI) NEDİR, HANGİ BİLGİLERİ İÇERİR?
Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanılarak kişiler hakkında verilen ceza ve güvenlik tedbirlerinin devlet tarafından kaydedildiği resmi sistemdir. Halk arasında bu kayıt genellikle sabıka kaydı ya da suç kaydı olarak bilinir.
Bir cezanın adli sicile işlenebilmesi için mahkeme kararının kesinleşmiş olması şarttır. Henüz kesinleşmemiş kararlar adli sicil kaydında görünmez.
Kural olarak, ceza veya güvenlik tedbiri içeren her mahkûmiyet kararı adli sicile kaydedilir. Ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmişse, bu karar mahkûmiyet sayılmadığından klasik sabıka kaydında yer almaz; ayrı bir sistemde tutulur.
Adli sicil kaydına işlenen başlıca bilgiler şunlardır:
- ➔ Hapis cezası mahkûmiyetleri kayda geçer. Cezaevine girildikten sonra koşullu salıverilme (tahliye) kararı verilmişse bu durum da sicile işlenir. Koşullu salıverilme süresinin uzatılması veya geri alınması kararları da kaydedilir.
- ➔ Hapis cezası tamamen infaz edilmişse, infazın tamamlandığı bilgisi de adli sicilde yer alır.
- ➔ Ceza ertelenmişse, erteleme kararı ve denetim süresi kayda yazılır. Denetim süresi iyi halli geçirilirse cezanın infaz edilmiş sayıldığı bilgisi eklenir. Şartlara uyulmaz ve ceza cezaevinde çektirilirse bu karar da kaydedilir.
- ➔ Adli para cezası ile ilgili hükümler sicile işlenir. Ceza ödenmişse ödendiği, ödenmemiş ve hapse çevrilmişse bu durum ayrıca belirtilir.
- ➔ Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi halinde verilen karar da kaydedilir.
- ➔ Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, meslek veya sanat icrasının yasaklanması, sürücü belgesinin geri alınması gibi kararlar da adli sicilde yer alır.
- ➔ Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının Türkiye’de doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin mahkeme kararları da kaydedilir.
- ➔ Şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık nedeniyle mahkûmiyetin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması kararları işlenir.
- ➔ Ceza zamanaşımının dolduğuna ilişkin kararlar kaydedilir.
- ➔ Genel af kanunu veya özel af niteliğindeki Cumhurbaşkanlığı kararı da sicile işlenir.
- ➔ Askerî Ceza Kanunu kapsamında verilen ferî cezalar da kayda alınır.
Buna karşılık; disiplin suçları, sırf askerî suçlar, disiplin veya tazyik hapsi kararları ile idarî para cezaları adli sicil kaydında yer almaz.
HAGB KARARI ADLİ SİCİLDE GÖRÜNÜR MÜ?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları, adli sicil kaydının özel bir bölümünde tutulur. Normal bir adli sicil belgesi alındığında bu bilgiler görünmez.
Bu tür kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında mahkeme, hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı ya da yetkili merciler tarafından talep edilirse erişilebilir.
ADLİ SİCİL KAYDI NE ZAMAN VE NASIL SİLİNİR?
Adli sicil kaydının silinmesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Uygulamadaki tereddütler ise Yargıtay kararları ile netleştirilmiştir.
Adli sicil kaydı şu durumlarda silinerek arşive alınır:
- 1. Cezanın infazının tamamlanması halinde kayıt kendiliğinden silinir ve arşiv kaydına aktarılır.
- ➔ Hapis cezasında infazın tamamlanması; bihakkın tahliye tarihi veya denetim süresinin bitimidir.
- ➔ Adli para cezasında; ödemenin yapıldığı tarih ya da hapse çevrilmişse cezaevinden çıkış tarihidir.
- ➔ Örneğin 3 yıl hapis cezası kesinleşip 01.01.2016’da cezaevine giren ve 01.01.2017’de tahliye edilen bir kişinin sabıka kaydı, 01.01.2019 sonrasında silinebilir hale gelir.
- 2. Şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık ile mahkûmiyetin tüm sonuçları ortadan kalkmışsa sicil silinir.
- 3. Ceza zamanaşımı, genel af veya kişinin ölümü halinde kayıt silinir.
Adli sicil kaydı silinse bile bilgiler çoğu zaman arşiv kaydı olarak tutulmaya devam eder.
ARŞİV KAYDI NE ZAMAN SİLİNİR?
Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı farklı kavramlardır. Sicilden silinen kayıtlar arşive alınır.
Kural olarak ceza infaz edildikten sonra kayıt arşive aktarılır ve arşiv kaydı 5 yıl sonra silinir.
Ancak bazı suçlarda durum farklıdır:
- ➔ Eğer mahkûmiyet, TCK dışındaki özel kanunlara göre hak yoksunluğu doğuruyorsa ve memnu hakların iadesi kararı alınmışsa, arşive alınma tarihinden itibaren 15 yıl sonra silinebilir.
- ➔ Memnu hakların iadesi kararı alınmamışsa bu süre 30 yıl olarak uygulanır.
Bu nedenle birçok mahkûmiyet kaydı 15 ya da 30 yıl boyunca arşivde kalmaktadır.
Hükümlünün ölümü veya fiilin suç olmaktan çıkarılması gibi durumlarda da arşiv kaydı silinir.
ADLİ SİCİL KAYDI SİLME DİLEKÇESİ NASIL VERİLİR?
Cezanız infaz edilmiş olmasına rağmen adli sicil kaydınız hâlâ görünüyorsa, öncelikle hukuki durumun değerlendirilmesi gerekir.
Koşullar oluşmuş olmasına rağmen kayıt silinmemişse, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurarak adli sicil kaydının silinmesini talep edebilirsiniz. Başvuru dilekçesi PTT aracılığıyla gönderilebilir.
Uygulamada özellikle arşiv kaydının silinmesi, memnu hakların iadesi, adli sicil kaydı sorgulama, sabıkası olanların işe girişi, e-Devlet sabıka kaydı alma gibi konularda hukuki destek alınması hak kaybını önler.
YARGITAY KARARLARINA GÖRE ARŞİV KAYDININ SİLİNMESİ
Yargıtay içtihatları, özellikle arşiv kaydının silinmesi konusunda önemli ölçütler belirlemiştir:
- ➔ Kasten öldürmeye teşebbüs suçunda, Anayasa m.76 kapsamındaki suçlar nedeniyle arşiv kaydının doğrudan silinmesi mümkün görülmemiş; 15 ya da 30 yıllık sürelerin uygulanacağı belirtilmiştir. (Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2014/3727).
- ➔ Resmi evrakta sahtecilik suçunda ceza infaz edilmiş olsa dahi arşiv kaydının silinmesi için 5352 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca 15 veya 30 yıllık sürelere uyulması gerektiği vurgulanmıştır (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2013/9374).
- ➔ 6136 sayılı Kanuna muhalefet halinde adli sicil kaydının silinmesi mümkün olmakla birlikte, arşiv kaydının silinmesi yine 15 veya 30 yıllık sürelere bağlanmıştır (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2011/16146).
- ➔ Vergi kaçakçılığı suçu bakımından, özel kanunlarda hak yoksunluğu öngörüldüğü için arşiv kaydının silinmesinin her durumda mümkün olmadığı belirtilmiştir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2017/2541).
- ➔ 01.06.2005 sonrası suçlarda 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerinin uygulanacağı ve yanlış maddeye dayanılarak silme kararı verilemeyeceği Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 2018/3392 sayılı kararında açıkça ifade edilmiştir.
ADLİ SİCİL KANUNU’NA GÖRE SİLME USULÜ
5352 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre:
- ➔ Cezanın infazının tamamlanması,
- ➔ Etkin pişmanlık veya şikâyetten vazgeçme,
- ➔ Ceza zamanaşımı,
- ➔ Genel af
hallerinde adli sicil kaydı silinerek arşive alınır. Kişinin ölümü halinde ise kayıt tamamen silinir.
Arşivden silinme prosedürü ise Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir ve özellikle hak yoksunluğu doğuran suçlarda süre şartlarına tabidir.
KONU HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR
1.Adli sicil kaydı nedir?
Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanan hapis cezası, adli para cezası ve güvenlik tedbirlerinin devlet tarafından resmi olarak tutulduğu suç kaydı sistemidir. Halk arasında sabıka kaydı olarak bilinir ve e-Devlet üzerinden adli sicil kaydı sorgulama işlemi yapılabilir.
2.Sabıka kaydı ile adli sicil kaydı aynı şey midir?
Evet, sabıka kaydı ile adli sicil kaydı aynı anlamda kullanılır. Her ikisi de kişinin kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını gösterir; ancak arşiv kaydı sabıka belgesinde her zaman görünmez.
3.Adli sicil kaydı e-Devlet’te nasıl alınır?
e-Devlet sistemine giriş yaparak “adli sicil kaydı sorgulama” hizmeti seçilir ve sabıka kaydı belgesi dijital olarak indirilebilir. Bu belge resmi kurum başvurularında ve işe giriş süreçlerinde kullanılabilir.
4.HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı, normal sabıka kaydı belgesinde görünmez. Bu kayıtlar adli sicil sisteminin özel bölümünde tutulur ve ancak soruşturma veya kovuşturma kapsamında yetkili makamlarca talep edilirse ortaya çıkar.
5.Adli sicil kaydı ne zaman silinir?
Adli sicil kaydının silinmesi, cezanın infazının tamamlanmasıyla gerçekleşir. Hapis cezasında tahliye ve denetim süresi bitimi, adli para cezasında ise ödemenin yapılması silinme için esas alınır ve kayıt arşiv kaydına aktarılır.
6.Adli sicil kaydı kendiliğinden silinir mi?
Evet, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu gereğince şartlar oluştuğunda kayıt kendiliğinden silinerek arşive alınmalıdır. Ancak sistemde görünmeye devam ediyorsa dilekçe ile başvuru yapılabilir.
7.Arşiv kaydı nedir?
Arşiv kaydı, sabıka kaydı silindikten sonra bilgilerin tutulduğu ikinci kayıt sistemidir. Adli sicil kaydı silinse bile arşiv kaydının silinmesi belirli süre şartlarına bağlıdır.
8.Arşiv kaydı kaç yıl sonra silinir?
Kural olarak arşiv kaydı 5 yıl sonra silinir. Ancak memnu hakların iadesi kararı gerektiren durumlarda 15 yıl veya 30 yıl süre uygulanabilir.
9.Memnu hakların iadesi nedir?
Memnu hakların iadesi, mahkûmiyet nedeniyle kaybedilen hakların mahkeme kararıyla geri verilmesidir. Bu karar alınırsa arşiv kaydının silinmesi için gereken süre 15 yıla düşebilir.
10.Adli para cezası sabıka kaydına işler mi?
Evet, kesinleşmiş adli para cezası adli sicil kaydına işlenir. Ceza ödendiğinde infaz edildiği bilgisi sisteme kaydedilir ve daha sonra arşiv süreci başlar.
11.Disiplin cezaları adli sicilde görünür mü?
Hayır, disiplin suçları ve idarî para cezaları adli sicil kaydında yer almaz. Sabıka kaydı yalnızca ceza mahkemelerinin verdiği kesinleşmiş mahkûmiyetleri içerir.
12.Yabancı mahkeme kararları Türkiye’de sabıkaya işler mi?
Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilen ve kesinleşen kararlar, Türk hukuku bakımından hak yoksunluğu doğuruyorsa mahkeme kararıyla adli sicil kaydına işlenebilir.
13.Genel af sabıka kaydını siler mi?
Genel af durumunda adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına alınır. Ancak arşiv kaydının silinmesi için ayrıca kanuni sürelerin dolması gerekir.
14.Ceza zamanaşımı sabıkayı siler mi?
Ceza zamanaşımının dolduğuna ilişkin karar verilmişse adli sicil kaydı silinerek arşive alınır. Bu işlem 5352 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır.
15.Sabıka kaydı işe girmeye engel olur mu?
Sabıka kaydı, kamu kurumları ve bazı özel sektör pozisyonlarında engel teşkil edebilir. Özellikle güvenlik soruşturması ve arşiv kaydı incelemesi yapılan mesleklerde mahkûmiyetin türü önem taşır.
16.Arşiv kaydı iş başvurularında görünür mü?
Normal sabıka kaydı belgesinde arşiv kaydı görünmez. Ancak bazı kamu görevleri için yapılan güvenlik soruşturması kapsamında arşiv kaydı dikkate alınabilir.
17.Sabıka kaydı silme dilekçesi nereye verilir?
Adli sicil kaydı silinmemişse Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe gönderilerek başvuru yapılabilir. Başvuru PTT aracılığıyla yapılabilir.
18.2005 sonrası suçlarda hangi kanun uygulanır?
01.06.2005 tarihinden sonra işlenen suçlarda 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümleri uygulanır ve silme işlemleri bu kanuna göre değerlendirilir.
19.Vergi kaçakçılığı sabıka kaydından silinir mi?
Vergi kaçakçılığı suçu adli sicilden silinerek arşive alınabilir; ancak özel kanunlarda hak yoksunluğu öngörülmüşse arşiv kaydının silinmesi 15 veya 30 yıllık süreye tabi olabilir.
20.Arşiv kaydı tamamen nasıl silinir?
Arşiv kaydının tamamen silinmesi için kanunda öngörülen 5, 15 veya 30 yıllık sürenin dolması ya da memnu hakların iadesi gibi hukuki şartların gerçekleşmesi gerekir; ayrıca ölüm veya fiilin suç olmaktan çıkarılması halinde kayıt tamamen silinir.
MİMOZA HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ HİZMETLERİMİZ
Adli sicil kaydı silme, sabıka kaydı sorgulama, arşiv kaydının silinmesi ve memnu hakların iadesi süreçleri teknik ve mevzuata dayalı bir uzmanlık gerektirir. Mimoza Hukuk Bürosu olarak; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında adli sicil kaydının silinmesi, arşiv kaydı silme başvurusu, hak yoksunluklarının giderilmesi ve ilgili Yargıtay kararları doğrultusunda hukuki danışmanlık ve başvuru süreçlerinin takibini titizlikle yürütmekteyiz. Müvekkillerimizin e-Devlet sabıka kaydı işlemleri, dilekçe hazırlanması ve Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü nezdindeki başvuruları profesyonel şekilde takip edilmekte; hak kaybı yaşanmaması için sürece bütüncül bir hukuki destek sağlanmaktadır.
İSTANBUL AVUKAT İLETİŞİM BİLGİLERİ
| İstanbul Avukatı | Fatma Türkan Kamış |
| Telefon | 0532 685 61 40 |
| Adres | AC MOMENT PLAZA / Soğanlık Yeni Mah. Baltacı Mehmet Paşa Sk. B Blok Kat:18 D NO:152, Kartal / İstanbul |
| mimozahukuk@gmail.com | |
| Hizmet Alanları | Ceza, Boşanma, Kira, Gayrimenkul, İcra, Ticaret, Yabancılar, İş Hukuku |
| Avukata Sor Hattı | ➔ Tıklayın |
SONUÇ
Adli sicil kaydının silinmesi ile arşiv kaydının silinmesi birbirinden farklı süreçlerdir. Cezanın infazı tamamlandığında sabıka kaydı silinerek arşive alınır; ancak arşiv kaydının silinmesi çoğu zaman 5, 15 ya da 30 yıllık süreye bağlıdır.
Adli sicil kaydı (sabıkа kaydı) ve arşiv kaydı, yalnızca bir suç kaydı meselesi değil; kişinin çalışma hayatı, kamu hakları ve sosyal statüsü üzerinde doğrudan etkili olan hukuki sonuçlar doğurur. Cezanın infazının tamamlanmasıyla adli sicil kaydının silinmesi mümkün olmakla birlikte, arşiv kaydının silinmesi çoğu zaman 5, 15 veya 30 yıllık yasal sürelere ve memnu hakların iadesi kararına bağlıdır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ve Yargıtay kararları, sabıka kaydı silme, arşiv kaydı silme ve hak yoksunluklarının giderilmesi süreçlerini ayrıntılı şekilde düzenlemektedir. Bu nedenle e-Devlet üzerinden adli sicil kaydı sorgulama yapılması tek başına yeterli olmayıp, özellikle özel kanunlara tabi suçlarda hukuki değerlendirme yapılması önem taşır. Doğru zamanda ve doğru usulle yapılan adli sicil kaydı silme dilekçesi başvurusu, kişinin geleceğini etkileyen kayıtların mevzuata uygun biçimde kaldırılmasını sağlar.
Bu nedenle sabıka kaydı sorgulama, adli sicil kaydı silme dilekçesi, memnu hakların iadesi ve arşiv kaydının silinmesi gibi konularda mevzuat ve Yargıtay kararları birlikte değerlendirilmelidir.
