ANNE VE BABADAN KALAN MİRAS EŞLE PAYLAŞILIR MI?
Evlilik sürecinde veya boşanma aşamasında en çok merak edilen konulardan biri, anne ve babadan kalan mirasın eşle paylaşılıp paylaşılmayacağıdır. Özellikle miras hukuku, mal paylaşımı davası, boşanma davası ve eşin miras hakkı konularında çok sayıda yanlış bilgi bulunmaktadır.
Anne veya babadan kalan taşınmaz, arsa, ev, tarla, banka mevduatı ya da diğer malvarlığı değerlerinin boşanma halinde nasıl değerlendirileceği ile miras bırakan eşin ölümü halinde sağ kalan eşin haklarının ne olduğu birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle miras kalan malların paylaşımı değerlendirilirken boşanma ve ölüm halleri ayrı ayrı incelenmelidir.
Bu yazımızda anne babadan kalan mirasın kişisel mal sayılıp sayılmadığını, boşanmada mal rejiminin tasfiyesi sırasında eşin haklarını, miras kalan malların kira ve faiz gelirlerinin durumunu, değer artış payı alacağını ve sağ kalan eşin miras hakkını ayrıntılı şekilde ele alacağız.
- ➜ Anne ve babadan kalan miras kural olarak kişisel maldır ve boşanmada paylaşılmaz.
- ➜ Kişisel malın kendisi paylaşılmasa da kira, faiz ve temettü gibi gelirleri edinilmiş mal sayılır.
- ➜ Miras kalan malın satılarak başka bir mal alınması halinde yeni malın hukuki durumu kullanılan kaynağa göre değişir.
- ➜ Evlilik birliğinde yapılan katkılar nedeniyle değer artış payı alacağı veya katkı payı alacağı gündeme gelir.
- ➜ Eş, kayınpederinin veya kayınvalidesinin doğrudan mirasçısı olamaz.
- ➜ Miras kalan eşin vefatı halinde sağ kalan eş, yasal mirasçı sıfatıyla miras payı talep eder.
- ➜ Sağ kalan eşin hem katılma alacağı hem de miras payı hakkı bulunur.
- ➜ Miras kalan malın kişisel mal olduğunun resmi belgelerle ispat edilmesi büyük önem taşır.
Avukata Sor Hattı ➔ Tıklayın
BOŞANMADA ANNE BABADAN KALAN MİRAS PAYLAŞILIR MI?
Anne veya babadan kalan mirasın eşler arasında paylaşılıp paylaşılmayacağı sorusunun cevabı, öncelikle tarafların boşanıp boşanmadığına göre değişmektedir.
01.01.2002 tarihinden sonra evlenen eşler, farklı bir mal rejimi seçmedikleri sürece yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Bu sistemde eşlerin malvarlıkları "edinilmiş mallar" ve "kişisel mallar" olarak iki ayrı grupta değerlendirilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 220. maddesine göre eşlerden birinin miras yoluyla veya karşılıksız kazanım sonucunda elde ettiği malvarlığı değerleri kişisel mal kabul edilir. Bu nedenle anne ve babadan kalan miras, boşanma halinde mal paylaşımına dahil edilmez.
Dolayısıyla boşanma davası sonrasında açılacak mal paylaşımı davasında diğer eş, yalnızca miras kalmış olması sebebiyle bu mal üzerinde hak iddia edemez. Çünkü miras yoluyla edinilen malvarlığı değerleri edinilmiş mal değil, kişisel mal niteliğindedir.
EŞİN VEFATI HALİNDE MİRAS HAKKI NASIL BELİRLENİR?
Boşanma halinde kişisel mal kabul edilen anne ve babadan kalan mirasın, ölüm halinde aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değildir.
Uygulamada birçok kişi, miras kalan malın kişisel mal olması nedeniyle sağ kalan eşin bu mallarda hiçbir hakkı bulunmadığını düşünmektedir. Ancak bu görüş hukuken doğru değildir.
Eşlerden birinin vefatı halinde sağ kalan eş, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal mirasçı sıfatını kazanır. Bu nedenle vefat eden eşin malvarlığında bulunan anne ve babadan intikal etmiş miras malları da terekenin bir parçası haline gelir.
Sonuç olarak boşanma halinde paylaşıma girmeyen miras malları, miras bırakan eşin ölümü halinde terekeye dahil olur ve sağ kalan eş, yasal miras payı oranında bu mallar üzerinde hak sahibi olur.
MİRAS KALAN MAL SATILIP YENİ BİR MAL ALINIRSA NE OLUR?
Anne veya babadan kalan bir malın satılması ve elde edilen bedelle başka bir mal alınması durumunda yapılacak değerlendirme olayın özelliklerine göre değişir.
Miras kalan taşınmaz satılarak elde edilen para ile yeni bir mal alınmış ve diğer eş tarafından herhangi bir maddi katkı sağlanmamışsa, satın alınan yeni mal da kişisel mal niteliğini korur. Çünkü yeni edinim, kişisel malın yerine geçen değer olarak kabul edilir.
Örneğin miras kalan bir arsanın satılmasıyla bir daire satın alınmışsa ve bu alımda ortak birikim ya da kredi kullanılmamışsa, satın alınan daire de kişisel mal sayılır ve boşanma halinde paylaşılmaz.
Buna karşılık miras satışından elde edilen bedelin üzerine evlilik içinde biriktirilen para eklenmiş, kredi çekilmiş veya eşlerin ortak katkısıyla yeni bir mal edinilmişse durum değişir. Bu durumda kişisel mal ile edinilmiş mal iç içe geçtiğinden, katkı sağlayan tarafın değer artış payı alacağı gündeme gelir.
BOŞANMA VE ÖLÜM HALİNDE EŞİN MİRAS HAKKININ ÖZETİ
Anne ve babadan kalan mirasın eşe ait olup olmayacağı sorusuna tek bir cevap vermek mümkün değildir.
Boşanma halinde anne ve babadan kalan miras, kişisel mal olarak kabul edildiğinden diğer eş bu mal üzerinde ortaklık veya katılma alacağı talebinde bulunamaz.
Buna karşılık evlilik devam ederken miras kalan eşin vefat etmesi halinde sağ kalan eş, yasal mirasçı sıfatıyla terekede bulunan miras mallarından miras payı oranında yararlanabilir.
Bu nedenle "Anne babadan kalan mirasa eş ortak olur mu?" sorusunun cevabı; boşanmada hayır, ölüm halinde ise miras payı oranında evet şeklinde özetlenebilir.
ANNE BABADAN KALAN MİRAS VE EŞİN HAKLARI HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR
1. Anne babadan kalan miras boşanmada paylaşılır mı?
Anne ve babadan kalan miras, Türk Medeni Kanunu'na göre kişisel mal kabul edilir. Bu nedenle boşanma halinde mal paylaşımı yapılırken miras yoluyla edinilen ev, arsa, tarla, iş yeri veya diğer malvarlığı değerleri kural olarak paylaşılmaz ve diğer eş bu mallar üzerinde hak talep edemez.
2. Eşim anne babasından miras kalan evin yarısını isteyebilir mi?
Miras kalan ev kişisel mal niteliğinde olduğundan boşanma halinde diğer eş doğrudan bu evin yarısını isteyemez. Ancak evin alınması, korunması veya değer kazanmasına katkı sağlandığı iddia ediliyorsa değer artış payı alacağı gündeme gelir.
3. Anne babadan kalan miras evlilik süresince ortak mal olur mu?
Miras kalan mal evlilik boyunca kişisel mal niteliğini korur. Evlilik devam ediyor olsa bile miras kalan taşınmaz veya para otomatik olarak ortak mal haline gelmez.
4. Miras kalan para bankada tutulursa eş hak talep edebilir mi?
Miras yoluyla elde edilen para kişisel mal sayılır. Ancak bu paranın bankada değerlendirilmesi sonucu elde edilen faiz gelirleri edinilmiş mal kabul edilebileceğinden boşanma halinde bu gelirler üzerinde katılma alacağı gündeme gelir.
5. Miras kalan evin kira geliri paylaşılır mı?
Miras kalan ev kişisel mal olsa da bu evden elde edilen kira geliri edinilmiş mal olarak değerlendirilir. Bu nedenle boşanma sırasında kira gelirlerinden doğan artık değer üzerinde diğer eşin katılma alacağı hakkı bulunur.
6. Miras kalan hisse senedinin temettü geliri paylaşılır mı?
Anne veya babadan miras kalan hisse senetleri kişisel maldır. Ancak bu hisselerden elde edilen temettü gelirleri edinilmiş mal kapsamında değerlendirilebildiğinden mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınabilir.
7. Eşim vefat ederse anne babasından kalan mirasta hakkım olur mu?
Evet. Boşanma halinde paylaşılmayan miras malları, eşin ölümü halinde terekeye dahil olur. Sağ kalan eş yasal mirasçı sıfatıyla miras payı oranında hak sahibi olur.
8. Sağ kalan eş mirastan ne kadar pay alır?
Sağ kalan eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu kişilere göre değişir. Çocuklarla birlikte mirasçı olması halinde genellikle mirasın dörtte birini alırken, bazı durumlarda bu oran daha yüksek olabilir.
9. Eşimin anne ve babası ölürse doğrudan mirasçı olabilir miyim?
Hayır. Türk miras hukukunda kayın hısımlığı mirasçılık hakkı vermez. Bir kişi kayınvalidesi veya kayınpederinin doğrudan yasal mirasçısı olamaz.
10. Kayınvalideden veya kayınpederden miras kalır mı?
Sağ kalan eş, kayınvalidesi ya da kayınpederinden doğrudan miras alamaz. Ancak eşine intikal etmiş miras malları eşin vefatı sonrasında terekeye dahil olmuşsa bunlar üzerinden dolaylı olarak hak sahibi olur.
11. Miras kalan arsa satılıp ev alınırsa yeni ev paylaşılır mı?
Miras kalan arsanın satış bedeli kullanılarak başka bir taşınmaz alınmışsa ve alımda başka bir kaynak kullanılmamışsa yeni taşınmaz da kişisel mal olarak kabul edilir ve boşanmada paylaşılmaz.
12. Miras parası üzerine kredi çekilerek ev alınırsa ne olur?
Miras parası ile birlikte kredi kullanılarak alınan taşınmazlarda kişisel mal ve edinilmiş mal unsurları birlikte bulunabilir. Bu durumda katkı oranlarına göre değer artış payı alacağı hesaplanabilir.
13. Değer artış payı alacağı nedir?
Bir eşin diğer eşe ait malın alınmasına, korunmasına veya geliştirilmesine karşılıksız katkı sağlaması halinde ortaya çıkan alacak hakkına değer artış payı denir. Bu hak özellikle miras parasıyla alınan mallarda sıkça gündeme gelir.
14. Katkı payı alacağı hangi durumlarda talep edilir?
Katkı payı alacağı genellikle mal ayrılığı rejiminin uygulandığı dönemlerde veya tarafların mal ayrılığı rejimini seçtiği durumlarda ortaya çıkar. Katkıda bulunan eş yaptığı katkıyı ispat ederek alacak talep edilir.
15. Miras kalan malın kişisel mal olduğunu kim ispatlar?
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eş bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Veraset ilamı, tapu kayıtları, banka kayıtları ve resmi belgeler bu konuda önemli delil niteliği taşır.
16. Miras kalan mal ispat edilemezse ne olur?
Bir malın kişisel mal olduğu kanıtlanamazsa, kanundaki edinilmiş mal karinesi nedeniyle o mal edinilmiş mal olarak kabul edilir ve mal paylaşımı hesabına dahil edilir.
17. Evlilikten önce kalan miras da kişisel mal sayılır mı?
Evet. Evlilikten önce veya evlilik sırasında miras yoluyla edinilen tüm malvarlığı değerleri kişisel mal niteliğindedir ve kural olarak boşanma halinde paylaşılmaz.
18. Miras kalan iş yerinin gelirleri paylaşılır mı?
Miras yoluyla elde edilen iş yeri kişisel maldır. Ancak bu iş yerinden elde edilen kira, kar payı veya ticari gelirler edinilmiş mal kapsamında değerlendirililir ve mal paylaşımı hesabında dikkate alınır.
19. Boşanma davası açılınca miras hakkı sona erer mi?
Boşanma davasının açılması tek başına mirasçılığı ortadan kaldırmaz. Ancak boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte eşlerin birbirlerine karşı yasal mirasçılık sıfatı sona erer.
20. Anne babadan kalan miras için dava açılması gerekir mi?
Mirasın paylaşımı, miras payının tespiti, tapu devri, tenkis davası, ortaklığın giderilmesi davası veya mal paylaşımı davası gibi hukuki süreçler somut olaya göre değişir. Hak kaybı yaşamamak için miras hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önemlidir.
21. Miras kalan ev boşanmada paylaşılır mı?
Anne veya babadan miras kalan ev, Türk Medeni Kanunu'nun 220. maddesi kapsamında kişisel mal kabul edilir. Bu nedenle boşanma davası sonrasında gerçekleştirilen mal paylaşımı sırasında doğrudan paylaşılmaz. Ancak miras kalan evden elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayılır. Ayrıca diğer eşin evin korunmasına, yenilenmesine veya değer kazanmasına önemli ölçüde katkı sağlaması halinde değer artış payı alacağı talep etme hakkı doğar. Bu nedenle evin kendisi paylaşılmasa bile kira gelirleri ve katkıya bağlı alacak hakları değerlendirme konusu olur.
22. Miras kalan evin kira geliri boşanmada paylaşılır mı?
Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 219. maddesine göre kişisel malların gelirleri edinilmiş mal kabul edilir. Bu nedenle anne veya babadan miras kalan bir dairenin kira geliri, evlilik süresince elde edilmişse mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınır. Boşanma halinde diğer eş, kira gelirlerinden oluşan artık değer üzerinden katılma alacağı talebinde bulunabilir.
23. Miras kalan mal satılıp yeni ev alınırsa kişisel mal olmaktan çıkar mı?
Miras yoluyla edinilen bir taşınmazın satılmasıyla alınan yeni mal, kural olarak ikame mal sayılır ve kişisel mal niteliğini korur. Ancak yeni taşınmazın satın alınmasında yalnızca miras parası değil, evlilik içinde kazanılan gelirler, ortak birikimler veya konut kredisi de kullanılmışsa durum değişir. Bu halde yeni malın bir kısmı edinilmiş mal olarak değerlendirilir ve eşler arasında değer artış payı alacağı gündeme gelir.
24. Kayınpederin mirası damada veya geline kalır mı?
Hayır. Türk miras hukukunda mirasçılık temel olarak kan bağına dayanır. Bu nedenle damat veya gelin, kayınpederinin ya da kayınvalidesinin doğrudan yasal mirasçısı değildir. Ancak kayınpederden kalan miras önce eşe geçmiş ve daha sonra eş vefat etmişse, bu mal artık eşin terekesinin bir parçası haline geleceğinden sağ kalan eş dolaylı olarak bu malvarlığı üzerinde miras hakkına sahip olur.
25. Eşin miras payı ölüm halinde nasıl belirlenir?
Sağ kalan eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu kişilere göre değişiklik gösterir. Çocuklarla birlikte mirasçı olması halinde mirasın dörtte birini alır. Çocuk bulunmuyor ancak anne ve baba hayattaysa mirasın yarısına hak kazanır. Anne ve baba da hayatta değilse, diğer zümre mirasçılarıyla birlikte mirasçı olduğunda pay oranı artar. Hiçbir kan hısımı bulunmuyorsa sağ kalan eş mirasın tamamını alabilir.
26. Ölen kişinin babasından kalan miras kime geçer?
Bir kişinin ölümü halinde yalnızca babasından kalan miras değil, tüm malvarlığı birlikte değerlendirilir. Miras bırakanın sahip olduğu taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve daha önce kendisine intikal eden miras malları terekeye dahil edilir. Bu malvarlığı, Türk Medeni Kanunu'nda belirlenen mirasçılık zümrelerine göre yasal mirasçılar arasında paylaştırılır.
27. Boşanmada miras kalan malın kişisel mal olduğunu nasıl ispat edebilirim?
Mal paylaşımı davasında bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eş, bu iddiasını ispat etmek zorundadır. Veraset ilamı, mirasçılık belgesi, tapu kayıtları, banka dekontları, satış sözleşmeleri ve noter belgeleri gibi resmi evraklar kişisel mal savunmasının ispatında önemli deliller arasında yer alır. Belgelerle desteklenmeyen iddialar nedeniyle malın edinilmiş mal kabul edilmesi riski ortaya çıkar.
28. Miras kalan para ile alınan araç boşanmada paylaşılır mı?
Araç tamamen miras yoluyla elde edilen para kullanılarak satın alınmışsa kişisel mal niteliğini koruyabilir. Ancak araç alınırken ortak gelirlerden katkı yapılmış veya kredi kullanılmışsa, aracın edinilmiş mal niteliği taşıyan kısmı bakımından diğer eşin katılma alacağı veya değer artış payı talep etmesi mümkündür.
29. Önce mal rejimi tasfiyesi mi yapılır, yoksa miras paylaşımı mı?
Eşlerden birinin vefatı halinde öncelikle mal rejiminin tasfiyesi gerçekleştirilir. Sağ kalan eşin katılma alacağı ve diğer mal rejiminden kaynaklanan hakları hesaplandıktan sonra kalan kısım terekeye dahil edilir. Miras paylaşımı ise bu aşamadan sonra yapılır. Bu nedenle sağ kalan eş hem mal rejiminden kaynaklanan alacak haklarına hem de miras payına sahip olur.
30. Sağ kalan eş hem katılma alacağı hem de miras payı alabilir mi?
Evet. Uygulamada sıkça karıştırılan bu konuda sağ kalan eşin iki ayrı hakkı bulunmaktadır. Öncelikle edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan katılma alacağı hesaplanır. Daha sonra terekeye kalan kısım üzerinden miras payı belirlenir. Bu nedenle sağ kalan eş yalnızca miras payına değil, aynı zamanda mal rejiminden kaynaklanan alacak haklarına da sahip olur.
MİMOZA HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ HİZMETLERİMİZ
Mimoza Hukuk Bürosu olarak miras hukuku, boşanma davaları, mal paylaşımı davaları, tereke işlemleri, mirasın paylaşılması, saklı pay, tenkis davaları, ortaklığın giderilmesi davaları ve eşin miras hakkına ilişkin uyuşmazlıklarda müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız. Anne ve babadan kalan mirasın kişisel mal niteliği, boşanmada mal rejiminin tasfiyesi, değer artış payı alacağı, sağ kalan eşin miras hakkı ve miras kalan taşınmazların paylaşımı gibi konularda somut olayın özelliklerine uygun hukuki çözümler üreterek dava ve takip süreçlerini titizlikle yürütmekteyiz.
İSTANBUL AVUKAT İLETİŞİM BİLGİLERİ
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| İstanbul Avukatı | Fatma Türkan Kamış |
| Telefon | 0532 685 61 40 |
| Adres | AC MOMENT PLAZA, Soğanlık Yeni Mah. Baltacı Mehmet Paşa Sk. B Blok Kat:18 Daire No:152, Kartal / İstanbul |
| mimozahukuk@gmail.com | |
| Hizmet Alanları | Ceza Hukuku, Boşanma Davaları, Kira Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Yabancılar Hukuku, İş Hukuku |
| Avukata Sor Hattı | ➔ Tıklayın |
