ARAÇ DEĞER KAYBI NASIL ALINIR? ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA VE BAŞVURU SÜRECİ
Araç değer kaybı; bir trafik kazası sonrası aracınız onarılsa bile TRAMER kaydı ve hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüştür. Bu durumda şartları varsa araç değer kaybı tazminatı olarak talep edilebilir. Uygulamada araç değer kaybı hesaplama süreci; aracın hasarsız rayiç değeri, hasar miktarı, kaza anındaki kilometre, hasarın niteliği (parça değişimi/boya/düzeltme), kusur oranı ve poliçe limiti gibi kriterlere göre şekillenir.
Değer kaybı, çoğunlukla kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası (ZMMS) üzerinden istenir; sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması, kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, fotoğraflar ve faturalar gibi belgelerle dosyanın tamamlanması kritik önemdedir. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ya da Asliye Hukuk/Asliye Ticaret gibi görevli mahkemelerde dava yolu gündeme gelir; zamanaşımı süreleri ve kasko teminatı gibi hususlar da dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.
Kısacası “araç değer kaybı nasıl alınır” sorusunun cevabı; doğru hesaplama, doğru başvuru, doğru delil seti ve kusur/rayiç tespitinin somut olaya uygun yönetilmesiyle, değer kaybının eksiksiz tahsiline dayanır.
➔ Araç değer kaybı, kaza sonrası onarım yapılsa bile ikinci el rayiçte TRAMER kaydı nedeniyle oluşan düşüştür.
➔ Hesaplamada rayiç, hasar boyutu, parça değişimi, kilometre ve kusur oranı belirleyicidir.
➔ Talep genelde kusurlu tarafın ZMMS (trafik sigortası) üzerinden yapılır; poliçe limiti aşılırsa ihtiyari/kasko gündeme gelebilir.
➔ Sigorta şirketine yazılı başvuru + kaza tutanağı, ekspertiz, fotoğraf, fatura gibi belgeler dosyanın omurgasıdır.
➔ 15 günde cevap yoksa/eksikse Tahkim veya dava yolu (görevli mahkeme dosyaya göre) işletilir; zamanaşımı süreleri kaçırılmamalıdır.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA
Araç değer kaybı hesaplama için ➔ Tıklayın
Yukarıda linki verilen hesaplama robotu sayesinde araç değer kaybınızı pratik biçimde yaklaşık olarak görebilirsiniz. Araç değer kaybı hesaplama programında ilgili alanları doldurduktan sonra “hesapla” butonuna basarak, trafik kazası sonrası aracınızda oluşan düşüşü hızlıca hesaplayabilirsiniz.
Bir kazaya karışan aracın, kaza sonrası onarılsa bile ikinci el piyasasında değerinin azalmasına “araç değer kaybı” denir. Kazada kusursuz ya da daha az kusurlu olsanız bile, hasar masrafı ödenmiş olsa dahi aracın piyasa algısı ve kayıtları nedeniyle araç genellikle değer kaybeder. Bu mağduriyetin giderilmesi için araç değer kaybı tazminatı talep edilmesi gerekir.
ARAÇ DEĞER KAYBI NE ANLAMA GELİR?
Araç değer kaybı; bir trafik kazası sonrasında aracınızın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüştür. Araç, onarım ile teknik olarak toparlansa bile, artık “hasar geçmişi” bulunan bir araç haline geldiği için ikinci el piyasasında daha düşük bedelle alıcı bulma eğilimindedir. Bu nedenle araç sahipleri, kazadan sonra doğan bu düşüşü tazminat olarak isteyebilir.
Bu talep, kusurlu tarafın sigorta şirketinden (özellikle zorunlu trafik sigortası / ZMMS) veya gerekli hallerde kusurlu araç sahibinden istenebilir. Araç değer kaybı talep etmek, kanunların tanıdığı bir haktır; ancak bu hakkın kullanılabilmesi için bazı koşulların bulunması gerekir. Ayrıca bazı olaylarda araç değer kaybı hesaplaması veya talebi mümkün olmayabilir.
HANGİ DURUMLARDA ARAÇ DEĞER KAYBI TALEP EDİLEMEZ?
Aşağıdaki durumlarda araç değer kaybı istenemeyebilir:
- ➔ Tek taraflı kazalarda araç değer kaybı talep edilemez.
- ➔ %100 kusurlu taraf araç değer kaybı isteyemez.
- ➔ Araç hakkında pert kararı verilmişse ve “tamirin ekonomik olmadığı” yönünde rapor düzenlenmişse araç değer kaybı istenemez.
- ➔ Araç ikinci kez kazaya karışmışsa ve önceki hasarla aynı bölgede/aynı parçada tekrar hasar oluşmuşsa, bu kısım yönünden araç değer kaybı istenemez.
ARAÇ DEĞER KAYBI TALEBİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Araç değer kaybı hesaplama işlemi ile aracınızda oluşan kaybı yaklaşık olarak tespit edebilirsiniz. Aracınız bir kazada hasar aldıysa, kayıtlar ve piyasa algısı nedeniyle ikinci el değeri düşebilir. Alım-satım sırasında kaza/hasar bilgisi görüldüğünde aracın değeri genellikle aşağı yönlü etkilenir.
Bu nedenle, araç değer kaybı talebini doğru yönetmek önemlidir. Mimoza Hukuk ve Danışmanlık olarak; araç değer kaybı tahsil sürecini sizin adınıza takip ederek değer kaybınızı mümkün olan en kısa sürede tahsil etmenizi hedefliyoruz. Dava açılması gereken durumlarda ise Asliye Hukuk ve Asliye Ticaret Mahkemelerinde temsil hizmeti sunuyoruz.
Araç değer kaybı hesaplaması yaptırmadan sigorta şirketine başvurulması halinde eksik ödeme ile karşılaşılabilir veya bazı durumlarda hiç ödeme alınamaması riski doğabilir.
ARAÇ DEĞER KAYBINDA TRAMER KAYDININ ETKİSİ
Araç değer kaybı; motorlu aracın kazadan önceki hasarsız rayiç değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki değeri arasındaki farktır. Araç tamamen onarılmış olsa bile, “hasarsız araç” değeri ile aynı seviyede olmaz; çünkü hasarlı trafik kazaları sonrası piyasa değerinde azalma oluşur.
Bu kavram, hasar alıp onarım gören bir aracın ikinci el değerindeki düşüşü ifade eder. Kazaya karışan araç, çok iyi onarılmış olsa dahi TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kayıtlarında kaza kaydı gözükeceğinden piyasa değerinde düşüş ortaya çıkabilir. Uygulamada; yalnızca boya işlemi görmüş bir parça üzerinden yeni bir kazada her zaman değer kaybı doğmayabilirken, hasarlı parçanın değişmesi çoğu durumda değer kaybına yol açar.
DEĞER KAYBI HESAPLAMA FORMÜLÜNÜN TEMELİ
Genel yaklaşım şu şekildedir:
DEĞER KAYBI = ARAÇ PİYASA DEĞERİ x HASAR ORANI x DEĞER KAYBI KATSAYISI
Burada;
- ➔ Araç piyasa değeri, kazadan önceki ikinci el değeridir.
- ➔ Hasar oranı, kazanın ve hasarın ciddiyetine göre belirlenir.
- ➔ Değer kaybı katsayısı ise aracın yaşı, kilometresi ve hasarın niteliği gibi değişkenlere göre değişir.
Kazaya uğrayan aracın alım-satımı zorlaşabilir; bu yüzden araç sahibi aracı piyasa değerinden daha düşük bedelle satmak zorunda kalabilir. Böyle bir durumda, araçta oluşan değer kaybı; karşı tarafın kusur oranı nispetinde karşı araç sürücüsünden, işleteninden, karşı tarafın ZMMS (zorunlu trafik sigortası) kapsamında sigortacısından ve uygun şartlarda kasko/diğer teminatlardan talep edilebilir.
ARAÇ DEĞER KAYBI KİMDEN ALINIR?
Araç değer kaybı taleplerinde, kural olarak kazanın çift taraflı olması aranır. Çift taraflı kazalarda araçta doğan değer kaybı, gerçek zarar kapsamında değerlendirilir ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde:
- ➔ Zarar veren sürücü,
- ➔ Aracın işleteni,
- ➔ Varsa bağlı olduğu teşebbüsün sahibi müteselsil/müşterek sorumluluk ilkeleri kapsamında sorumlu olabilir.
Bunlara ek olarak:
- ➔ Zorunlu mali mesuliyet sigortacısı (trafik sigortası),
- ➔ Limit aşımı varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı da sorumluluk alanına girebilir.
KTK m.85’e göre; motorlu aracın işletilmesi bir kişinin ölüm/yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, işleten ve (varsa) teşebbüs sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk, tehlike esasına dayalı kusursuz sorumluluk niteliği taşıyabilir; bu nedenle bazı hallerde kusur olmasa dahi sorumluluk doğabilir.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA NASIL YAPILIR?
Değer kaybı, kazadan önceki hasarsız piyasa değeri ile kazadan sonraki (onarılmış olsa bile) piyasa değeri arasındaki farktır. Aracın hiç hasar almamış gibi kabul edilerek satılması pratikte zordur; alıcı, aracın kaza geçmişini öğrendiğinde istenen bedeli vermeyebilir. Bu fark, kusur oranına göre karşı taraftan istenebilir.
2015 Genel Şartları, değer kaybı başvurularında kullanılan metodolojiyi ana başlıklar halinde değerlendirir. Uygulamada;
- ➔ Kaynaklı ana parçalarda değişim,
- ➔ Kaynaklı ana parçalarda düzeltme,
- ➔ İlk iki gruba girmeyen parçalar,
- ➔ Boya uygulanan aksamlar gibi ayrımlar yapılabilir.
Buna rağmen her olaya aynı şekilde uygulanabilen tek bir standart formül her zaman yeterli olmayabilir; çünkü değer kaybını etkileyen çok sayıda değişken vardır.
Araç değer kaybı hesaplamasında en temel değişkenler arasında şunlar bulunur: aracın tercih durumu, hasarın boyutu, üretim yılı, marka-model, kilometre, hasar geçmişi, işlem gören parça sayısı ve niteliği, trafiğe çıkış tarihi gibi unsurlar.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2016/4690 E., 2016/7983 K., 20.09.2016 tarihli kararında; araç değer kaybının, kaza tarihi itibarıyla hasarsız ikinci el rayiç değer ile kazadan sonraki hasarlı halin rayiç değeri belirlenerek aradaki fark üzerinden tespit edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Ayrıca; hasara uğrayan parçaların daha önce hasarlanıp onarılmamış olması önemlidir. Önceden aynı parçadan hasar/onarım varsa, o parça üzerinden değer kaybı talebi kabul edilmeyebilir.
GEREKLİ BELGELER: SİGORTA BAŞVURUSUNDA DOSYA NE İÇERMELİ?
Araç değer kaybı talebinde genellikle şu belgeler gerekir:
- ➔ Kaza tespit tutanağı,
- ➔ Kusur oranlarını gösteren tutanak/tespit,
- ➔ Hasarı gösteren farklı açılardan çekilmiş fotoğraflar,
- ➔ Onarıma ilişkin parça ve işçilik faturaları,
- ➔ Araç ruhsatı, sürücü ehliyeti ve kimlik belgesi,
- ➔ Araçların ZMMS poliçeleri, kasko poliçeleri ve benzeri belgeler.
Bu belgelerle öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA METODU VE ŞARTLAR
Araç değer kaybı; araç marka-modeli, üretim yılı, piyasa değeri gibi kriterlere bağlı olarak değişir. Hesaplama bu kriterlere göre yapılır ve olayın özellikleri dikkate alınır.
Uygulamada sık anılan şartlar arasında şunlar sayılabilir:
- ➔ Öncelikle değer kaybının talep edilmesi gerekir; talep edilmedikçe karşılanmaz.
- ➔ Bazı metinlerde “iki yıl içinde talep edilirse karşılanır” şeklinde bir ifade yer alır; uygulamada zamanaşımı ve başvuru süreleri olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
- ➔ Talep eden tarafın tamamen kusursuz olması şart değildir; ancak tam kusurlu olmaması gerekir.
- ➔ “125.000 km altı” gibi bazı eşiklerin uygulamada kullanıldığı görülür.
- ➔ Kazada iki aracın bulunması (çift taraflı kaza) temel koşuldur.
Bu şartlar sağlanmazsa araç değer kaybı hesabı/ödemesi yapılamayabilir; sağlanırsa talep, belirli hesaplama esaslarına göre değerlendirilir.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA ROBOTU İLE PRATİK HESAP
Araç değer kaybı hesaplama robotu ile hızlıca ön hesap yapılabilir. Araç değer kaybı, hasar gören aracın piyasa değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder; TRAMER kaydı bu düşüşte etkili olabilir. Boya işlemi ile parça değişimi arasındaki ayrım uygulamada önem taşır; parça değişimi çoğu zaman değer kaybını artırır.
Araç değer kaybı; doğal kullanım kaynaklı düşüşten farklıdır. Her araç, zamanla eskime ve yıpranma nedeniyle zaten değer kaybeder; “değer kaybı tazminatı” ise kazanın yarattığı ani ve kayıt kaynaklı düşüşün telafisine yöneliktir.
ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA FORMÜLÜ
Araç değer kaybı hesaplamasında aracın rayiç değeri ve kilometresi özellikle önemlidir.
- ➔ BAZ DEĞER KAYBI = ARACIN RAYİÇ DEĞERİ x %1,9
- ➔ TOTAL DEĞER KAYBI = BAZ DEĞER KAYBI x HASAR BOYUTU KATSAYISI x KULLANILMIŞLIK (KM) KATSAYISI
HASAR BOYUTU KATSAYILARI
- ➔ A1 Büyük Hasar: 0,90
- ➔ A2 Orta Hasar: 0,75
- ➔ A3 Küçük Hasar: 0,50
- ➔ A4 Basit Hasar: 0,25
KULLANILMIŞLIK DÜZEYİ (KM) KATSAYILARI
- ➔ 0 – 14.999: 0,90
- ➔ 15.000 – 29.999: 0,80
- ➔ 30.000 – 44.999: 0,60
- ➔ 45.000 – 59.999: 0,40
- ➔ 60.000 – 74.999: 0,30
- ➔ 75.000 – 149.999: 0,20
- ➔ 150.000 ve üzeri: 0,10
HASAR BÜYÜKLÜĞÜ TANIMLARI (PİYASA DEĞERİNE GÖRE ORANLAR)
- ➔ 0 – 75.000 TL / 75.001 – 150.000 TL / 150.000 – 300.000 TL / 300.001 TL ve üzeri için A1-A4 eşikleri; ilgili oran aralıklarına göre sınıflandırılır. (Örneğin A1 genellikle daha yüksek oranlı hasarları; A4 ise daha düşük oranlı hasarları ifade eder.)
Değer kaybı tazmini, karşı tarafın kusuruyla orantılı olarak istenebilir. Pratikte kritik eşik; karşı tarafta %50 dahi olsa kusur bulunması halinde, kusur oranına göre ödeme gündeme gelebilmesidir.
Değer kaybı tespiti;
- ➔ Ekspertiz ile,
- ➔ Bilirkişi kurumu aracılığıyla
yapılabilir. Sigorta şirketi ret verir veya eksik ödeme yaparsa, yanıtın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava yolu değerlendirilebilir. Ekspertiz ücreti, bazı durumlarda sigorta şirketinden tahsil edilebilir.
Araç rayiç değerini görmek için piyasa karşılaştırması yapılabilir; metinde örnek olarak “sahibinden” üzerinden rayiç araştırmasından bahsedilmiştir.
ARAÇ DEĞER KAYBININ TESPİTİ VE KRİTERLER
Yargıtay yaklaşımına göre; araç değer kaybı tespiti çoğunlukla kaza tarihindeki rayiç üzerinden yapılır: kazadan önceki piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki farka bakılır. Bunun dışında farklı metotlar da uygulanabilir.
Sigorta eksperleri değerlendirme yaparken;
- ➔ Aracın ikinci el piyasa değeri,
- ➔ Hasar geçmişi,
- ➔ Kilometre,
- ➔ Üretim yılı,
- ➔ Hasarlı parçaların niteliği ve araç değerine etkisi gibi kriterleri dikkate alır.
KUSUR ORANININ HESAPTAKİ ROLÜ VE TRAMER UYGULAMASI
Değer kaybı, haksız fiil mantığıyla zarar görenin zararının giderilmesi yaklaşımına dayanır. TBK m.49; kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar verenin zararı gidermekle yükümlü olduğunu belirtir. Kusur, sorumluluğu azaltan veya kaldıran etken olarak gündeme gelebilir; sürücü tam kusursuz olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulma savunması da gündeme gelebilir, ya da kusuru oranında indirim tartışılabilir.
Yargıtay 17. HD 2015/18030 E., 2016/5795 K., 11.05.2016 tarihli kararında; somut olayda kırmızı ışık tartışması nedeniyle kesin belirleme yapılamadığında tarafların %50 kusurlu kabul edilip zararın paylaştırılması gerektiği yönünde değerlendirme yer almıştır.
KTK m.81 ile bağlantılı olarak; tarafların kendi aralarında düzenlediği tutanaklar ve TRAMER kusur değerlendirmesi süreçte rol oynar. TRAMER uygulamasında kusur dağılımının %0, %50, %100 gibi sınırlı kalıplarla değerlendirildiği; tahkim veya mahkeme sürecinde itiraz olursa dosyanın bilirkişiye gidebileceği belirtilmiştir. Çünkü trafik poliçelerinde tazminat, kusur oranına göre hesaplanır.
ARAÇ DEĞER KAYBI BEDELİ NASIL TALEP EDİLİR?
Trafik Sigortası Genel Şartları kapsamında değer kaybı başvurusu için genel olarak şu koşullar aranır:
- ➔ Araç pert olmamalıdır.
- ➔ Talep eden kişi kazada tam kusurlu olmamalıdır.
- ➔ Kaza sonucu araçta hasar oluşmalı ve hasar onarılmalıdır.
- ➔ Hasar gören parçalar daha önce kaza nedeniyle onarılmamış olmalıdır.
KTK m.97’ye göre; zorunlu mali sorumluluk sigortasında, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigorta kuruluşu başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU’NA BAŞVURU SÜRECİ
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, üye sigorta kuruluşları ile sigortalı/menfaat sahibi veya zarar gören kişiler arasındaki uyuşmazlıkları bağımsız hakemlerle çözmeyi amaçlar.
Tahkime gidebilmek için genellikle önce sigorta şirketine başvuru yapılmalıdır. Sigorta şirketinin nihai cevabı talebi karşılamazsa veya 15 gün içinde cevap vermezse; cevabi yazı ve diğer belgelerle Komisyon’a başvuru yapılabilir. Başvuru;
- ➔ Posta yoluyla veya
- ➔ Şahsen yapılabilir.
Komisyon başvurularında başvuru formu doldurma ve ıslak imza şartı vurgulanmıştır; faks başvurusu kabul edilmez. Mahkemeye, HMK uyarınca tahkime veya tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar Komisyonca değerlendirilmeyebilir.
Başvuruda önemli olan “şekil şovundan” çok “öz”dür; ancak dosya üzerinden inceleme yapıldığından haklılığı gösterecek tüm belgelerin sunulması karar kalitesini artırır.
TAHKİM BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BELGELER
Komisyona başvuruda şu belgeler sayılmıştır:
- ➔ Islak imzalı başvuru formu,
- ➔ Kimlik fotokopisi,
- ➔ Başvuru ücretinin ödendiğine dair makbuz,
- ➔ Sigorta şirketinin olumsuz/eksik ödeme içeren nihai cevap yazısı veya 15 gün içinde cevap verilmediğini gösteren belge,
- ➔ Talebin neden karşılanmadığını açıklayan beyan ve somut talep kalemleri,
- ➔ Haklılığı destekleyen tüm belgeler (varsa poliçe sureti dahil).
Delil olarak ayrıca; kaza tutanağı, hasar tespit tutanağı, fotoğraflar, ekspertiz raporu, ruhsat vb. belgeler önemlidir.
TAHKİMDE KARAR SÜRELERİ VE PARASAL SINIRLAR
Komisyon başvurusu ön incelemeye tabi tutulur; başvurunun hakeme gidip gitmeyeceği en geç 15 gün içinde değerlendirilebilir. Hakem görevlendirilirse, hakemin en geç dört ay içinde karar vermesi gerekir; aksi halde uyuşmazlık yetkili mahkemede çözümlenir (tarafların yazılı muvafakatiyle uzatma mümkün olabilir).
Metinde; 5.000 TL’ye kadar kararların kesin olduğu, 5.000 TL–40.000 TL arasında itiraz yolu bulunduğu, 40.000 TL üstünde temyiz imkânının gündeme gelebileceği belirtilmiştir. Hakem kararları Komisyon tarafından tebliğ edilir ve saklanmak üzere yetkili mahkemeye gönderilebilir.
DAVA YOLU: GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Araç değer kaybı davaları, temelde TBK m.49 vd. haksız fiil sorumluluğuna dayanır. Sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilerek genel mahkemelerde dava açılabilir. Ancak tarafların sıfatı ve davalının kim olduğu, görevli mahkemeyi değiştirebilir.
- ➔ Haksız fiilden doğan tazminat davalarında genel görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
- ➔ Davanın sigorta şirketine karşı açılması halinde, 6102 sayılı TTK m.4 uyarınca görev çoğu durumda Asliye Ticaret Mahkemesi olur.
- ➔ Davacı ve davalının tacir olduğu hallerde de görev Asliye Ticaret Mahkemesi olabilir.
- ➔ Yargıtay’ın bazı uyuşmazlıklarda (örneğin kasko şirketinin servis yönlendirmesi/orijinal parça kullanılmaması iddiası) Tüketici Mahkemesi görevli olabilir yönünde değerlendirmelerine de rastlanabilmektedir.
Yetki bakımından; genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak haksız fiil kaynaklı olduğundan HMK m.16 çerçevesinde; haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer, zarar ihtimalinin bulunduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de seçimlik yetkili sayılabilir.
SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU NASIL YAPILIR?
KTK m.97 gereği; zorunlu mali sorumluluk sigortasında, dava/tahkim öncesi sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir; bu başvuru “dava şartı” niteliği taşır.
Uygulamada; kaza sonrası değer kaybı talebi, ilgili sigorta şirketine e-posta veya posta yoluyla iletilir. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermezse veya eksik ödeme yaparsa; 15 gün sonunda tahkim veya dava ile değer kaybı tahsili gündeme gelebilir.
Başvuru öncesi metinde şu adımların kritik olduğu belirtilmiştir:
- ➔ Değer kaybı hızlıca hesaplanmalı,
- ➔ Kaza belgeleri toplanmalı (kaza tespit tutanağı, kesin ekspertiz raporu, ehliyet-ruhsat fotokopileri, hasar fotoğrafları, talep dilekçesi),
- ➔ Süreç avukatla yönetilmeli,
- ➔ Başvuru doğru yere yapılmalı,
- ➔ Başvuru sonrası süreç titizlikle takip edilmeli,
- ➔ Talep kalemleri tek tek yazılmalı (araç değer kaybı, vekâlet ücreti, rapor bedeli vb.).
KASKO SİGORTASI İLE ARAÇ DEĞER KAYBI İLİŞKİSİ
Genel ilke; değer kaybının, daha fazla kusurlu tarafın trafik sigortasından karşılanmasıdır. Kasko poliçelerinde ise kural olarak onarım nedeniyle doğan değer kaybı her zaman teminat kapsamında olmayabilir. Bazı sigorta şirketleri poliçeye ayrıca “değer kaybı teminatı” ekleyebilir.
Kazada daha fazla kusurlu olan tarafın kasko poliçesinde değer kaybı teminatı varsa, değer kaybı o poliçeyi düzenleyen şirketten karşılanabilir; ancak teminat yoksa kasko değer kaybını karşılamayabilir.
Metinde ayrıca; kusurlu araç sahibinin de kendi kasko sigortasından değer kaybı talep edebileceği, bunun için poliçede değer kaybının açıkça teminat dışı bırakılmamış olması gerektiği ve uygulamada öncelikle trafik sigortası yolunun tüketilmesi gerektiği belirtilmiştir.
ZAMANAŞIMI: TALEP NE KADAR SÜREDE İLERİ SÜRÜLÜR?
TBK m.72’ye göre; tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Eğer fiil ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suçu oluşturuyorsa, o süre uygulanabilir. Bu çerçevede araç değer kaybı taleplerinde de zamanaşımı süreleri bu esaslara göre değerlendirilir.
TAHKİM VE DAVA ÖNCESİ SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU ZORUNLU MU?
Sigorta Tahkim Komisyonu düzenlemeleri çerçevesinde; Komisyona gidebilmek için sigorta kuruluşuna gerekli başvuruların yapılmış olması ve talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi gerekir. Sigortacının 15 iş günü içinde cevap vermemesi de başvuru için yeterli sayılabilir.
Sonuç olarak; araç değer kaybı için başvurulabilecek iki ana yol (tahkim veya genel mahkemeler) olsa da, her iki yol öncesinde sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunluluğu vurgulanmıştır.
SİGORTADAN ARAÇ DEĞER KAYBI TALEBİ DİLEKÇE ÖRNEĞİ
…………… SİGORTA A.Ş.’YE
Konu: … Poliçe No’lu Genişletilmiş Kasko bedelinden ….-TL Araç Değer Kaybı Bedelinin tarafımıza ödenmesi talebidir.
…/…/2024 tarihinde Ankara’da meydana gelen trafik kazası neticesinde, müvekkile ait 06 … … plakalı araç ile (karşı taraf sürücüsü ad soyad) sevk ve idaresindeki 18 … …. plakalı aracın çarpışması sonucu çift taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Söz konusu kaza sebebiyle müvekkile ait araçta …-TL’lik hasar meydana gelmiş ve yine aynı kaza sebebiyle …-TL’lik araç değer kaybına uğramıştır.
Kaza tespit tutanağından da görüleceği üzere şirketiniz nezdinde ……………. No’lu poliçeyle sigortalanmış olan 18 … …. plakalı araç sürücüsü meydana gelen kazada kusurlu ve sorumludur. Müvekkilimin ise müterafik kusuru bulunmamaktadır.
Ancak 18 … …. plakalı aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin teminat limitinin ….-TL olması ve aracın onarımı için …-TL’lik ödenmiş olması sebebiyle değer kaybı bedeli talep edilememiştir. Kusurlu aracın şirketinizde ………………… Poliçe No’lu Genişletilmiş Kasko Poliçesi bulunması nedeniyle tarafınıza başvurma zorunluluğu doğmuştur.
Aracın değer kaybı bedeli ile ilgili olarak Zorunlu Trafik Sigortasının poliçe teminat limitinin dolması sebebiyle müvekkile ait araçta meydana gelen değer kaybının tazmininden Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesini düzenleyen şirketiniz sorumlu olup, araç değer kaybının müvekkilime ödenmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle işbu dilekçenin tarafınıza tebliğinden itibaren 8 iş günü içinde, …-TL’lik araç değer kaybı bedelinin tarafımıza ödenmesi, aksi takdirde aleyhinize yargı yoluna başvurulacağı, yargılama masrafı, ticari temerrüt faizi ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulacağınız hususları talep ve ihtar olunur. …/……/2024
İhtar Eden Vekili
Av. Fatma Türkan KAMIŞ
Hesap Sahibi:
IBAN:
Ekler:
- ➔ Kaza Tespit Tutanağı, Araç Fotoğrafları,
- ➔ Araç ruhsatı,
- ➔ Genişletilmiş Kasko Poliçesi,
- ➔ Kazaya Karışan Araç Tescil Bilgileri,
- ➔ Değer Kaybı Ekspertiz Raporu ve Faturası,
- ➔ Onaylı vekâletname sureti.
ARAÇ DEĞER KAYBI KONUSUNDA YARGITAY KARARLARI
Araç değer kaybı kalemi, Türk hukukunda önce Yargıtay kararları ile kabul görmüş; ardından 14 Mayıs 2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanıp 01.06.2015’te yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile normatif düzenleme kazanmıştır.
Genel Şartların “Maddi Zararların Teminatı” başlıklı 5. maddesi kapsamında; zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil olmak üzere doğrudan malvarlığındaki azalma güvence kapsamı içinde değerlendirilir. Talep halinde değer kaybı, ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından tespit edilir ve tespit, Genel Şart ekindeki esaslara göre yapılır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 26.01.2022 tarih, 2021/19625 E., 2022/982 K. sayılı kararı kapsamında; zorunlu trafik sigortası poliçe limiti, hasar ödemesi ve kalan limit dikkate alınarak değer kaybı hesabı yapılması; limit aşan kısım yönünden ihtiyari mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğunun değerlendirilmesi gerektiği anlatılmaktadır. Kararda; zorunlu poliçe limitinin dolması halinde aşan değer kaybı için diğer sigortacının sorumluluğuna gidilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2002/130 E., 2002/4512 K. sayılı kararı ile; araç tamamen onarılsa bile, hasarın izlerini taşıyacağı için onarım sonrası rayiç değerinin kazadan önceki rayiç değerinden düşük olacağının kabulünün gerektiği, onarılmış araç değerinin kural olarak hiç hasarsız araç değerinden daha düşük olduğu belirtilmiştir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 24.01.2001 tarihli, 2001/115 E., 2001/536 K. sayılı kararı çerçevesinde; zarar tespitinde objektif ölçütün rayiç değer olduğu, onarım ne kadar iyi olsa da hasarsız araçla aynı değerin oluşmadığı, bu nedenle değer kaybı zararının reddedilmesinin isabetli olmadığı yönünde değerlendirme yer almaktadır.
KONU HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR
1)Araç değer kaybı nedir?
Araç değer kaybı; trafik kazası sonrası aracınız onarılsa bile ikinci el piyasasında “hasar kaydı / TRAMER kaydı” nedeniyle satış değerinin düşmesidir. Bu düşüş, araç kazadan önceki hasarsız rayiç değer ile kaza sonrası onarımlı haldeki piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder ve şartları varsa araç değer kaybı tazminatı olarak talep edilebilir.
2)Araç değer kaybı kimden alınır?
Kural olarak araç değer kaybı, kazada kusurlu olan tarafın zorunlu trafik sigortası (ZMMS) üzerinden talep edilir; ayrıca kusurlu sürücü ve aracın işleteni de sorumluluk kapsamında muhatap olabilir. Poliçe limitinin yetmediği veya özel durumlarda ihtiyari mali mesuliyet ya da kasko teminatı devreye girebilir.
3)Araç değer kaybı hangi şartlarda istenir?
Genellikle kazanın çift taraflı olması, talep edenin %100 kusurlu olmaması, aracın pert olmaması, hasarın onarılmış olması ve değer kaybına konu parçaların daha önce aynı yerden hasarlı/onarımlı olmaması gerekir. Değer kaybı, kusur oranına göre hesaplanır ve gerçek zarar kalemi olarak değerlendirilir.
4)Tek taraflı kazada araç değer kaybı alınır mı?
Tek taraflı kazalarda, karşı tarafın zorunlu trafik sigortası muhatap olmadığı için araç değer kaybı tazminatı talebi çoğu durumda mümkün olmaz. Ancak kasko poliçenizde “değer kaybı teminatı” varsa, poliçe hükümlerine göre kasko üzerinden değerlendirme yapılabilir.
5)%100 kusurlu olan kişi araç değer kaybı alabilir mi?
Hayır, tamamen kusurlu olan taraf kendi aracının değer kaybını karşı taraftan talep edemez. Araç değer kaybı tazminatı, kazada kusursuz veya daha az kusurlu olan tarafın uğradığı zararın karşılanmasına yöneliktir.
6)Araç pert olduysa değer kaybı talep edilir mi?
Araç hakkında pert kararı verilmişse ve tamirin ekonomik olmadığı raporlanmışsa, klasik anlamda “onarım sonrası ikinci el değer düşüşü” mantığıyla araç değer kaybı istenmesi genellikle mümkün değildir. Bu durumda toplam zarar kalemleri farklı şekilde (örneğin piyasa değeri/enkaz) değerlendirilir.
7)TRAMER kaydı araç değer kaybını nasıl etkiler?
TRAMER kaydı, aracın hasar geçmişinin görünür hale gelmesi nedeniyle ikinci el piyasasında pazarlık gücünü düşürür ve satış bedelini aşağı çekebilir. Bu nedenle araç, “ne kadar iyi onarılmış olursa olsun” hasarsız emsaline göre daha düşük rayiç değerden işlem görme eğilimindedir.
8)Boya yapılan parçada her zaman değer kaybı olur mu?
Her olayda otomatik bir sonuç yoktur; uygulamada sadece boya işlemi görmüş bir parça ile parça değişimi arasında fark gözetilebilir. Özellikle değişen parça sayısı, hasarın niteliği ve aracın rayiç değeri değer kaybı hesabında daha belirleyici olabilmektedir.
9)Parça değişimi değer kaybını artırır mı?
Çoğu değerlendirmede parça değişimi, aracın hasar geçmişini daha “ağır” gösterdiği için değer kaybını yükseltebilir. Özellikle kaynaklı ana parçalarda değişim/düzeltme, hasar boyutu katsayısı gibi kriterler üzerinden araç değer kaybı hesaplaması etkilenir.
10)Araç değer kaybı nasıl hesaplanır?
Genel yaklaşımda araç piyasa değeri (hasarsız rayiç), hasar oranı ve değer kaybı katsayısı birlikte değerlendirilir; bazı hesaplamalarda baz değer kaybı üzerinden hasar boyutu ve kilometre katsayısı uygulanır. Nihai hesap, aracın yaşı, kilometresi, hasar gören parçalar ve piyasa koşulları gibi değişkenlerle somut olaya göre şekillenir.
11)Araç değer kaybı hesaplama robotu kesin sonuç verir mi?
Hesaplama robotları genellikle “ön tahmin” sağlar; kesin ve bağlayıcı tespit için sigorta eksperi raporu veya bilirkişi incelemesi gerekebilir. Çünkü araç değer kaybı hesabında rayiç tespiti, hasar niteliği ve emsal piyasa verileri gibi unsurlar her dosyada farklılaşır.
12)Kilometre araç değer kaybını düşürür mü?
Evet, kilometre arttıkça aracın kullanım yıpranması artacağı için değer kaybı katsayısı genellikle aşağı yönlü etkilenir. Bu nedenle düşük kilometreli araçlarda araç değer kaybı tazminatı daha yüksek çıkabilirken, yüksek kilometrede düşüş görülmesi olağandır.
13)Aynı parçadan ikinci kez hasar olursa değer kaybı istenir mi?
Araç daha önce hasar görmüş ve aynı bölgede aynı nitelikte yeniden hasar oluşmuşsa, önceki onarım/hasar nedeniyle o parça için değer kaybı talebi reddedilebilir. Bu nedenle, değer kaybı talebinde “hasarlı parçanın daha önce onarımlı olup olmadığı” kritik bir kriterdir.
14)Sigorta şirketine değer kaybı başvurusu nasıl yapılır?
Zorunlu trafik sigortası kapsamında öncelikle ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; başvuruda araç değer kaybı tazminatı açıkça talep edilmeli ve kaza/hasar belgeleri eklenmelidir. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava yolu gündeme gelir.
15)Sigortaya başvuru için hangi belgeler gerekir?
Uygulamada kaza tespit tutanağı, kusur durumunu gösteren kayıtlar, hasar fotoğrafları, ekspertiz raporu, parça ve işçilik faturaları, ruhsat/ehliyet/kimlik suretleri, ZMMS poliçesi ve varsa kasko poliçesi temel belgelerdir. Dosya ne kadar düzenli ve tutarlı sunulursa değer kaybı süreci o kadar sağlıklı yürür.
16)Sigorta şirketi 15 gün içinde ödeme yapmazsa ne olur?
Başvuruya 15 gün içinde yazılı cevap verilmemesi veya talebin karşılanmaması halinde, zarar gören Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir ya da görevli mahkemede araç değer kaybı davası açabilir. Bu aşamada kusur, rayiç, hasar niteliği ve poliçe limiti üzerinden uyuşmazlık çözümlenir.
17)Sigorta Tahkim Komisyonu’na nasıl başvurulur?
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru için önce sigorta şirketine başvuru yapılmış olmalı ve olumsuz/eksik cevap veya cevapsızlık belgelendirilmelidir. Islak imzalı başvuru formu, kimlik, başvuru ücreti dekontu, sigorta yazışmaları ve destekleyici kaza/ekspertiz belgeleriyle başvuru posta yoluyla veya şahsen yapılabilir.
18)Değer kaybı davasında görevli mahkeme hangisidir?
Dava yalnızca sürücü/işleten gibi gerçek kişilere yöneliyorsa çoğu durumda Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir; sigorta şirketi hasım gösterildiğinde ise uyuşmazlığın niteliğine göre Asliye Ticaret Mahkemesi gündeme gelebilir. Kasko ilişkisi tüketici işlemi kapsamında değerlendiriliyorsa bazı dosyalarda Tüketici Mahkemesi görevi tartışılabilir.
19)Araç değer kaybında zamanaşımı süresi nedir?
Genel olarak tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kazanın olduğu tarihten itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir. Olay aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir fiilden doğuyorsa, daha uzun sürelerin uygulanması ihtimali dosya bazında değerlendirilir.
20)Kasko sigortasından araç değer kaybı alınır mı?
Kasko poliçelerinde değer kaybı çoğu zaman teminat dışı bırakılabilir; ancak poliçede “araç değer kaybı teminatı” varsa kasko şirketinden talep edilebilir. Trafik sigortası poliçe limiti dolmuşsa veya özel şartlar mevcutsa, ihtiyari mali mesuliyet ya da kasko teminatı üzerinden değer kaybının hangi kalemden karşılanacağı poliçe ve olayın özelliklerine göre belirlenir.
MİMOZA HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ HİZMETLERİMİZ
Mimoza Hukuk Bürosu olarak; araç değer kaybı tazminatı başvurusu, araç değer kaybı hesaplama sürecinin hukuki denetimi, sigorta şirketine yazılı başvuru hazırlanması, poliçe limiti ve kusur oranı analizinin yapılması, Sigorta Tahkim Komisyonu başvurularının yürütülmesi ve gerekli hallerde Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemelerinde dava açılması dahil olmak üzere sürecin tamamını profesyonel şekilde yönetiyoruz. Trafik kazası sonrası TRAMER kaydı nedeniyle oluşan ikinci el piyasa değeri düşüşünün eksiksiz tahsili için ekspertiz raporu, kaza tespit tutanağı, hasar faturaları ve sigorta poliçeleri üzerinden teknik ve hukuki değerlendirme yaparak müvekkillerimizin hak kaybına uğramadan araç değer kaybı tazminatını almalarını sağlıyoruz.
İSTANBUL AVUKAT İLETİŞİM BİLGİLERİ
| İstanbul Avukatı | Fatma Türkan Kamış |
| Telefon | 0532 685 61 40 |
| Adres | AC MOMENT PLAZA / Soğanlık Yeni Mah. Baltacı Mehmet Paşa Sk. B Blok Kat:18 D No:152, Kartal / İstanbul |
| mimozahukuk@gmail.com | |
| Hizmet Alanları | Ceza, Boşanma, Kira, Gayrimenkul, İcra, Ticaret, Yabancılar, İş Hukuku |
| Avukata Sor Hattı | ➔ Tıklayın |
SONUÇ
Araç değer kaybı, trafik kazası sonrası onarılan aracın TRAMER kaydı ve hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüşün tazmini anlamına gelir ve doğru yönetildiğinde önemli bir hak kalemidir. Araç değer kaybı hesaplama süreci; rayiç değer tespiti, hasar boyutu, parça değişimi, kilometre, kusur oranı ve poliçe limiti gibi teknik kriterlere dayanır; bu nedenle sigorta şirketine yapılacak başvurunun eksiksiz belge ve doğru hesaplama yöntemiyle desteklenmesi gerekir. Zorunlu trafik sigortası (ZMMS) kapsamında yapılan başvurulara 15 gün içinde yanıt alınamaması veya eksik ödeme yapılması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu ya da görevli mahkemelerde araç değer kaybı tazminatı talep edilebilir; zamanaşımı süreleri ve kasko teminat şartları da ayrıca dikkate alınmalıdır. Sonuç olarak, “araç değer kaybı nasıl alınır” sorusunun cevabı; kusur ve rayiç analizinin doğru yapılması, usulüne uygun başvuru ve gerektiğinde tahkim veya dava yoluyla hakkın etkin şekilde korunmasından geçer.
