EVLİLİK DIŞI DOĞAN ÇOCUK HAKLARI
Evlilik dışı doğan çocuklar bakımından anne ve çocuğun sahip olduğu haklar, Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay içtihatlarıyla güvence altına alınmıştır. Bu kapsamda, biyolojik baba ile çocuk arasında soybağının kurulması hâlinde evlilik dışı çocuk nafakası, babalık davası, maddi tazminat ve belirli koşullar altında manevi tazminat talepleri gündeme gelmektedir. Anne, gebelik ve doğum sürecinde yaptığı masrafların karşılanmasını talep edebildiği gibi, evlilik vaadiyle kandırılma veya imam nikâhı ile yaşanan birlikteliklerde kişilik haklarının zedelenmesi durumunda manevi tazminat da isteyebilmektedir. Nafaka taleplerinde dava tarihi esas alınırken, maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulü somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmekte; Yargıtay kararları, özellikle evlilik dışı çocuk hakları ve annenin korunması açısından yol gösterici olmaktadır.
EVLİLİK DIŞI ÇOCUKTA ANNE HANGİ MALİ HAKLARI TALEP EDEBİLİR?
Evlilik birliği dışında dünyaya gelen bir çocuk söz konusu olduğunda, çocuğun annesinin biyolojik babaya karşı ileri sürebileceği birtakım maddi haklar bulunmaktadır. Bu haklar, çocuğun korunması ve annenin gebelik ile doğum sürecinde katlandığı giderlerin telafisini amaçlamaktadır. Türk Medeni Kanunu çerçevesinde, evlilik dışı çocuk hakları, babalık davası, nafaka ve tazminat talepleri belirli şartlara bağlanmıştır.
EVLİLİK DIŞI DOĞAN ÇOCUK İÇİN NAFAKA TALEBİ NASIL OLUR?
Evlilik dışı doğan çocuk adına nafaka talep edilmesi mümkündür. Ancak bunun ön koşulu, baba ile çocuk arasında soybağının kurulmuş olmasıdır. Soybağı, açılacak bir babalık davası ile tespit edilirken, aynı dava içerisinde veya ayrı bir dava ile nafaka talebi de ileri sürülebilir. Burada talep edilen nafaka, annenin değil, doğrudan çocuğun hakkıdır.
Nafaka, kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm altına alınır. Eğer soybağı davası açılmadan önce nafaka davası açılmışsa, nafaka soybağının mahkeme kararıyla kurulduğu tarihten itibaren geçerli olur. Doğum tarihinden ya da erkeğin evi terk ettiği tarihten itibaren nafaka talep edilmiş olsa dahi, hâkim kararını verirken esas olarak dava tarihini dikkate alır. Bu husus, uygulamada evlilik dışı çocuk nafakası davalarında sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
ANNENİN MADDİ TAZMİNAT TALEP ETME HAKKI
Anne, babalık davası açarken aynı dilekçe içinde ya da sonradan açacağı ayrı bir dava ile maddi tazminat talebinde bulunabilir. Bu talep kapsamında;
- ➔ Doğum giderleri,
- ➔ Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri,
- ➔ Gebelik ve doğumun zorunlu kıldığı diğer masraflar
biyolojik babadan veya biyolojik babanın vefatı hâlinde mirasçılarından istenebilir.
Babasız doğan çocuğun, bu giderler için kendi adına maddi tazminat davası açma imkânı bulunmamaktadır. Ancak annenin, gebelik ve doğum sürecinde katlandığı masraflar nedeniyle maddi tazminat davası açma hakkı açıkça mevcuttur. Bu yönüyle evlilik dışı çocuk tazminat talepleri, annenin şahsi hakkı niteliği taşımaktadır.
MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ HANGİ HALLERDE KABUL EDİLİR?
Manevi tazminat talepleri bakımından Yargıtay uygulaması, özellikle imam nikâhı ile birlikte yaşanan birliktelikler yönünden önem arz etmektedir. Yargıtay kararlarında, imam nikâhlı eşin, yaşadığı manevi zarar nedeniyle tazminat taleplerinin kabul edildiği örnekler bulunmaktadır.
Bunun dışında;
- ➔ Evlilik vaadiyle kandırılma,
- ➔ Uzun süre oyalanma,
- ➔ Kötü niyetli davranışlarla kadının bu duruma sürüklenmesi
hallerinde de manevi tazminat talebi kabul edilebilmektedir. Bu tür durumlarda, kadının kişilik haklarının zedelendiği ve manevi bütünlüğünün bozulduğu kabul edilmektedir.
YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA UYGULAMA
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinde 2016/7057 E. – 2018/4216 K. sayı ile görülen dava, resmi nikâh yapılmaması ve birlikte yaşama sürecinde davacının çalışmasına izin verilmemesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Yerel mahkeme, manevi tazminat talebini reddetmiş, maddi tazminat talebini ise kabul etmiştir.
Dosya kapsamına göre tarafların imam nikâhı ile bir araya geldikleri, bu birliktelikten bir çocuklarının olduğu ve davalının herhangi bir hukuki engeli bulunmadığı hâlde resmi nikâh yapmaktan kaçındığı sabit görülmüştür. Tarafların yöresel geleneklere uygun şekilde düğün yaparak evlendikleri, yalnızca resmi nikâhın gerçekleştirilmediği anlaşılmıştır.
Yargıtay, toplumun geleneksel yapısı ve tarafların sosyal çevresi dikkate alındığında; davacının resmi nikâh yapılacağı inancıyla evlilik hayatı yaşadığını, bu inançla yaş düzeltme davası açtığını ve tüm bu süreç sonunda manevi zarara uğradığını kabul etmiştir. Bu nedenle manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, manevi tazminat talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan, davacının kendi isteğiyle çalışmaması hususunun maddi tazminat gerektirmeyeceği gerekçesiyle, maddi tazminat yönünden verilen kabul kararının da hatalı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenlerle karar, her iki taraf lehine farklı gerekçelerle bozulmuştur.
EVLİLİK DIŞI DOĞAN ÇOCUĞUN HAKLARI KONUSUNDA SIKÇA SORULAN SORULAR
1.Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka talep edilebilir mi?
Evlilik dışı doğan çocuk adına nafaka talep edilmesi mümkündür; ancak bunun için biyolojik baba ile çocuk arasında soybağının kurulmuş olması gerekir. Soybağı, babalık davası yoluyla tespit edilir ve nafaka talebi bu dava ile birlikte veya ayrı bir dava olarak ileri sürülebilir; talep edilen nafaka çocuğa aittir ve çocuğun bakım, eğitim ve temel ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlar.
2.Babasız çocuk nafakası ne zamandan itibaren bağlanır?
Nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren bağlanır. Eğer soybağı davası sonuçlanmadan önce nafaka davası açılmışsa, nafaka soybağının mahkeme kararıyla kurulduğu tarihten itibaren hüküm altına alınır; doğum tarihinden geriye dönük nafaka ise genel olarak kabul edilmez.
3.Soybağı kurulmadan nafaka davası açılabilir mi?
Soybağı kurulmadan nafaka davası açılabilir; ancak bu durumda mahkeme nafaka hakkında karar verirken soybağının tespit edilmesini bekler. Soybağı kurulmadıkça nafaka kesinleşmez ve uygulamada bu iki talep çoğunlukla birlikte ileri sürülür.
4.Anne evlilik dışı çocuk için kendi adına nafaka isteyebilir mi?
Anne, evlilik dışı çocuk için kendi adına nafaka talep edemez; nafaka çocuğun hakkıdır. Ancak anne, çocuğun bakımını fiilen üstlendiği için nafakanın kendisine ödenmesini talep edebilir ve bu ödeme çocuğun giderleri için kullanılır.
5.Babasız çocuk için babalık davası kim tarafından açılır?
Babalık davası, çocuk adına anne tarafından açılabileceği gibi, belirli şartların varlığı hâlinde çocuk tarafından da açılabilir. Bu dava ile biyolojik babanın hukuken tespit edilmesi ve soybağının kurulması amaçlanır.
6.Babalık davası açma süresi var mıdır?
Babalık davası, çocuğun doğumundan itibaren belirli süreler içinde açılmalıdır; ancak çocuğun haklarını korumaya yönelik istisnai hâller bulunmaktadır. Süreler somut olaya göre değişebildiğinden hukuki destek alınması önemlidir.
7.Evlilik dışı doğan çocuğun annesi maddi tazminat isteyebilir mi?
Anne, babalık davası sırasında veya ayrı bir dava ile maddi tazminat talep edebilir. Bu talep, gebelik ve doğum nedeniyle katlanılan giderlerin karşılanmasına yöneliktir ve annenin şahsi hakkı niteliğindedir.
8.Maddi tazminat kapsamına hangi giderler girer?
Maddi tazminat kapsamında doğum giderleri, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri ile gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer zorunlu masraflar yer alır. Bu giderler biyolojik babadan veya vefatı hâlinde mirasçılarından talep edilebilir.
9.Babasız çocuk kendi adına maddi tazminat davası açabilir mi?
Evlilik dışı doğan çocuğun kendi adına maddi tazminat davası açma imkânı bulunmamaktadır. Maddi tazminat hakkı, gebelik ve doğum giderlerine katlanan anneye aittir.
10.Manevi tazminat hangi hâllerde talep edilebilir?
Manevi tazminat, evlilik vaadiyle kandırılma, imam nikâhı ile yaşanan birliktelik sonrası mağduriyet, kötü niyetli davranışlar ve kişilik haklarının zedelenmesi hâllerinde talep edilebilir. Bu talepler somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
11.İmam nikâhı ile birlikte yaşamak manevi tazminat için yeterli midir?
İmam nikâhı tek başına manevi tazminat için yeterli değildir; ancak resmi nikâh vaadiyle uzun süre birlikte yaşanması ve bu vaadin yerine getirilmemesi hâlinde Yargıtay uygulamasında manevi tazminat taleplerinin kabul edildiği görülmektedir.
12.Evlilik vaadiyle kandırılma nasıl ispatlanır?
Evlilik vaadiyle kandırılma; tanık beyanları, yazışmalar, sosyal çevrede evli gibi yaşanması, düğün yapılması gibi delillerle ispatlanabilir. Mahkeme, tarafların sosyal çevresi ve olayların akışını birlikte değerlendirir.
13.Yargıtay evlilik dışı çocuk ve tazminat taleplerine nasıl yaklaşmaktadır?
Yargıtay, evlilik dışı çocuk hakları konusunda çocuğun üstün yararını ve annenin korunmasını esas alır. Özellikle resmi nikâh vaadiyle kandırılma ve sosyal çevrede yaşanan mağduriyetler manevi tazminat yönünden önem taşır.
14.Biyolojik baba nafaka ödüyorsa tazminat sorumluluğu ortadan kalkar mı?
Nafaka ödenmesi, maddi veya manevi tazminat sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Tazminat talepleri ayrı hukuki dayanaklara sahiptir ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
15.Baba çocuğu kabul etmiyorsa haklar nasıl korunur?
Babanın çocuğu kabul etmemesi hâlinde babalık davası açılarak soybağı mahkeme kararıyla kurulur. Bu karar sonrasında nafaka ve diğer talepler ileri sürülebilir.
16.Evlilik dışı çocuk miras hakkına sahip midir?
Soybağı kurulan evlilik dışı çocuk, biyolojik babanın yasal mirasçısı olur ve miras payı bakımından evlilik içi çocuklarla aynı haklara sahiptir.
17.Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun yaşı, ihtiyaçları, eğitim durumu ve babanın ekonomik gücü dikkate alınır. Hâkim, tarafların sosyal ve ekonomik durumunu değerlendirerek uygun bir nafakaya hükmeder.
18.Maddi tazminat davası babanın mirasçılarına karşı açılabilir mi?
Biyolojik babanın vefatı hâlinde maddi tazminat talepleri, yasal mirasçılarına karşı yöneltilebilir. Bu durumda talep, mirasçılık payları oranında ileri sürülür.
19.Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Manevi tazminat miktarı belirlenirken yaşanan mağduriyetin ağırlığı, tarafların kusur durumu ve olayın sosyal etkileri dikkate alınır. Amaç, mağdurun manevi dengesinin sağlanmasıdır.
20.Evlilik dışı çocuk hakları için hukuki destek almak gerekli midir?
Evlilik dışı çocuk hakları, nafaka, babalık davası ve tazminat talepleri teknik ve usule bağlı süreçler içerdiğinden, hak kaybı yaşanmaması için hukuki destek alınması büyük önem taşır.
MİMOZA HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ HİZMETLERİMİZ
Mimoza Hukuk Bürosu olarak, evlilik dışı doğan çocuklar ve annelerin hukuki korunmasına ilişkin süreçlerde; babalık davası, soybağının kurulması, evlilik dışı çocuk nafakası, maddi ve manevi tazminat talepleri başta olmak üzere tüm aşamalarda müvekkillerimize etkin ve sonuç odaklı hukuki destek sunmaktayız. Gebelik ve doğum giderlerinin talep edilmesi, nafakanın doğru tarihten itibaren bağlanması, Yargıtay içtihatları ışığında manevi tazminat şartlarının değerlendirilmesi ve hak kaybı yaşanmadan sürecin yürütülmesi amacıyla her dosyayı somut olayın özelliklerine göre ele alıyor, anne ve çocuğun hukuki ve mali haklarını en güçlü şekilde korumayı hedefliyoruz.
İSTANBUL AVUKAT İLETİŞİM BİLGİLERİ
| İstanbul Avukatı | Fatma Türkan Kamış |
| Telefon | 0532 685 61 40 |
| Adres | AC MOMENT PLAZA / Soğanlık Yeni Mah. Baltacı Mehmet Paşa Sk. B Blok Kat:18 D No:152, Kartal / İstanbul |
| mimozahukuk@gmail.com | |
| Hizmet Alanları | Ceza, Boşanma, Kira, Gayrimenkul, İcra, Ticaret, Yabancılar, İş Hukuku |
| Avukata sor hattı | ➔ Tıklayın |
