Önalım hakkı, taşınmazın mülkiyetini sınırlayan bir haktır. Bu nedenle önalım hakkı yalnızca satış olduğunda bir kimsenin hakkını kullanabileceği bir yetki vermektedir. Buna göre kişiler trampa, hibe ve benzeri tasarruflar söz konusu olduğunda önalım hakkından kaynaklı yetkisini kullanamaz. Bu açıklamalara göre, trampa satış sözleşmesi niteliğine sahip olmadığından önalım hakkına konu olmamaktadır.
Önalım hakkı, mal üçüncü bir kişiye satış yapıldığında kullanılabilen bir haktır. Buna göre önalım hakkı, malın satışıyla kullanılabilen bir yetki sağlamaktadır.
Trampayla taşınmaza paydaş olanlar, başkalarının önalım hakkına engel olmak için bu işlemi yapıyorsa, diğer paydaşların önalım hakkı olacaktır. Ancak, taşınmazlar arasında söz konusu olan değer farkı muvazaayı kanıtlamaz. Bunun yanı sıra tanık ifadeleri ve başkaca deliller (somut başka deliller) olmalıdır.

1. ÖNALIM HAKKI
Önalım hakkı, önalımın konusu olan şeyin satışa çıkarılması halinde, hak sahibine bu şeyi satın alma yetkisi vermektedir. Bu hak, malikin tek taraflı, yöneltilmesi ve varması gerekli irade beyanıyla verilmektedir. Önalım hakkına sahip ola kişi, taşınmazın, kendisinden başka birisine satışı durumunda, tek taraflı bir irade açıklamasıyla taşınmazı satın alabilecektir. Hak sahibinin ayrıca, taşınmaz, kendisinden başka birisine hangi koşullarda satılıyorsa, aynı şekilde ve öncelikli olarak satın alma hakkı vardır.

2. ÖNALIM HAKKI HANGİ İŞLEMLERDE KULLANILIR?
Kişiler önalımı hakkını, satış sözleşmesi söz konusu olduğu kullanır. Dolayısıyla mülkiyetin devir borcu olan herhangi bir işlemin olmasına gerek yoktur. Böylece malın, önalım hakkı sahibinin dışında bir kimseye satışı durumunda bu hak devreye girer. Bundan dolayı, bu hakkı kullanmak, mal satışında söz konusu olur.
TBK md. 240 uyarınca, önalım hakkına sahip olan kişinin, taşınmazın satışının yanı sıra ekonomik olarak satışla eşdeğerde olan işlemlerde bu hakkını kullanması mümkündür. Böylelikle, önalım hakkı taşınmazların satışı ile ekonomik olarak satışla eşdeğerdeki işlemler söz konusu olduğunda kullanılabilir.

3. ÖNALIM HAKKI HANGİ İŞLEMLERDE SÖZ KONUSU OLMAZ
Bazen bir kimsenin önalım hakkı olmasına karşın, bunu kullanamayacağı durumlar söz konusu olmaktadır. Önalım hakkının kullanılamayacağı durumları aşağıda sıralayacağız.
 
⦁    TBK md. 240/2. fıkraya göre taşınmaz bir malın, miras paylaşımında mirasçıların birisine özgülenmesi halinde önalım hakkı söz konusu olmaz.
⦁    Bir kişi, üzerinde önalım hakkı olsa dahi taşınmaz bir mal cebri artırma yoluyla satışa çıkmışsa önalım hakkını kullanamaz.
⦁    Taşınmaz bir mala ilişkin kamusal yükümlülükler nedeniyle kazanımı halinde önalım hakkı kullanılamayacaktır.
⦁    Yukarıdakilere benzer amaçlarla kazanımın konusu olduysa taşınmaz üzerinde önalım hakkı söz konusu olmayacaktır.

4. TRAMPA SÖZLEŞMESİ NEDİR?
Trampa sözleşmesiyle, sözleşmenin her iki tarafı birbirlerinden farklı bir ya da iki şeyin teslim edilmesini ya da mülkiyetini geçirmeyi borçlanmaktadır. Buna göre taraflardan birisi, diğer tarafa bir ya da birkaç şey teslim ya da mülkiyet geçirme borcu altına girer. Sözleşmenin diğer tarafı, kendisine taahhüt edilenden başka bir ya da birkaç şeyin teslimi ya da mülkiyetini geçirmeyi taahhüt etmektedir.
Trampa hukuk sistemimizde satış işlemi olarak görülmemektedir. Çünkü, satış sözleşmelerinden ayrı olarak, trampa sözleşmesinde mal karşılığı olarak para yer almamaktadır. Dolayısıyla bu sözleşmede malın, başka bir mal yahut bir hakla değişimi söz konusudur. Bu nedenlerle, trampa bir satış sözleşmesi değildir. Satış sözleşmesi olmadığı için de önalım hakkının konusu olmayacaktır.
Trampa, ekonomik olarak satışa eşdeğerde olan bir sözleşme de değildir. Önalım hakkının konusu ya satış olmalı ya da satışa eşdeğer bir sözleşme olmalıdır. Böylelikle taşınmaz bir trampa sözleşmesinin konusu olduğunda bir kimse önalım hakkına dayalı olarak bir hak iddia edemez.

5. MUVAZAALI BİR TRAMPA SÖZLEŞMESİ KARŞISINDA ÖNALIM HAKKI
Gerçekte bir satış işlemi olup trampa sözleşmesi olarak görünürde bir sözleşme yapıldığında, muvazaalı bir uyuşmazlık ortaya çıkmaktadır. Bu durum payını mal değişim sözleşmesinin konusu yapan taraf, öteki paydaşların önalım hakkına mani olmak istemektedir. Bu hallerde trampanın muvazaalı olduğu ispat edilemezse, trampa önalım hakkına konu olmayacaktır.
Trampa sözleşmesinin muvazaalı olduğu genel olarak sözleşmeye konu edimlerin, arasındaki değer farkına bakarak tespit edilmektedir.  Trampada, sözleşmenin taraflarının değiştirdikleri mallar, birbirleriyle eşit değerdedir. Fakat, Yargıtay’a göre edimler arasında oluşan değer farkı, sözleşmenin satış sözleşmesi olduğunu göstermez. Bu değer farkının yanı sıra, tanıklar ile başka deliller getirtilerek (somut deliller) muvazaanın ispat edilmesi gerekir.
Yargıtay’a göre mal değişim sözleşmesinin konusu olan taşınmaların aralarındaki değer farkı yüksek miktarda olduğunda da sözleşmenin gerçekte satış işlemi olduğunu göstermeyecektir. Dolayısıyla yüksek değer farkı da sözleşmeni satış olarak nitelemeyecek ve muvazaa iddiası ispat olmamış olacaktır. Bu durumda daha önce de söylediğimiz gibi tanık beyanları ile başkaca delilleri dosyaya getirmek gerekecektir.

6. TRAMPA SÖZLEŞMESİNİN MUVAZAALI OLDUĞUNUN İSPATI
Yargıtay’a göre bireyler mal değişim sözleşmesiyle karşılıklı olarak bir ya da birkaç malın değişimi borcu altına girer. Karşılıklı değişime konu mallar arasında yüksek değer farkının olması işlemin muvazaalı olduğunu göstermez. Bunun yanı sıra somut bazı delillerin de dosyaya getirilmesi gerekecektir.

6.1. TRAMPA SÖZLEŞMESİ İLE SATIŞ SÖZLEŞMESİ BİRLEŞİRSE (KARMA SÖZLEŞME)
Trampa sözleşmesiyle (mal değişim sözleşmesi) taraflar birbirleriyle eşit değerdeki bazı malları takas etmektedir. Ancak kimi zaman, tarafların birisi diğerinin malı karşısında, oldukça düşük değerli bir mal taahhüt eder.  Bu hallerde, malının değeri, diğerine göre oldukça düşük olan taraf, oluşan bu değer farkının parayla kapamaktadır. Buradaki para, denkli parası olarak ifade edilmektedir. Böylece taraflar aralarında, trampa ve satış sözleşmesinin karması olan bir sözleşme yapmış olmaktadır. Ancak, bu durumda satış sözleşmesinin daha baskın olması ve parayla verilen taahhüdün önalım hakkına sahip olan tarafından ifa edilebilir olması durumunda, önalım hakkı kullanılabilecektir. Diğer taraftan, trampa sözleşmesi daha baskınsa, önalım hakkı sahibi bu yetkisini kullanamaz.

6.2. TRAMPANIN KONUSU TAŞINMAZIN, SÖZLEŞMEDEN SONRA KISA SÜREDE SATIŞI
Trampa sözleşmesinin konusu olan ve üzerinde önalım hakkı bulunan taşınmaz, sahibi tarafından başka bir kimseye devredilmişse, taşınmazın sahibi bu devir karşılığında aldığı malı paraya çevirebilir. Malın kısa sürede satılması halinde karşı edim para olmuş olacaktır. Bu nedenle burada satış sözleşmesinin olduğu söylenebilecektir. Diğer bir deyişle bu durumda, trampa sonucu para elde eden taraf, bu parayı önalım hakkına sahip kişiden de elde etmiş olabilirdi. Burada önemli olan, trampa sözleşmesiyle kendi payını başkasının malıyla değiştirmesi üzerine, kısa sürede satmasıdır.

6.3. BİR KİMSENİN TRAMPAYLA VEDİĞİ TAŞINMAZI GERİ ALMASI
Yargıtay’a göre mal değişim sözleşmesi ile aralarında oldukça yüksek değer farkı olan taşınmazlar söz konusu olduğunda bu durum muvazaayı ispatlamayacaktır. Ancak bunun yanı sıra trampayla mülkiyetini verdiği taşınmazı, oldukça kısa bir zamanda, birden çok el değiştirdikten sonra, aynı değerden satın alması halinde, muvazaa ispat edilmiş olur. Çünkü, trampayla verilen hisse, birden çok el değiştirmiş ve bu süreçte payını satan tarafla bağlantılı olması, muvazaayı kanıtlayacaktır. Bu durumda, taşınması satan ve satın alan olarak yaptığı temlik işlemi, önalım hakkının kullanımına engel olmuştur.

6.4. TRAMPA SÖZLEŞMESİ SONRASI BAŞKA PAYLAR ALMA VE ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ DAVASI AÇILMASI
Yargıtay’a göre trampanın konusu olan taşınmaz malların değerleri arasında oransızlık muvazaayı kanıtlamaz. Ancak, trampa sonrasında kişinin başka hisseler alması ve sonrasında ortaklığın giderilmesi davasını açması durumunda muvazaanın varlığı kanıtlanmış olacaktır. Kişinin başka hisseleri almış olması ve akabinde ortaklığın giderilmesi davasını açmış olması, trampanın konusu yapılan taşınmaz malların arasındaki değer farkına dikkat çekmiştir. Dolayısıyla Yüksek Mahkeme tüm bu işlemleri bir arada değerlendirerek, trampa sözleşmesinin muvazaalı olduğunun kanıtı saymıştır.